Met minder handen licht werk

Iedereen lijkt ervan overtuigd dat we binnen afzienbare tijd binnen het onderwijs te maken krijgen met een personeelstekort. Vergrijzing van het huidige personeelsbestand is gaande en daarmee lijkt zo’n tekort onontkoombaar, mede met het oog op het feit dat er minder jongeren komen en dat het onderwijs nou niet bepaald populair is als werkkring.
Tegelijk lijkt het onderwijs te vragen om meer personeel. De aandacht voor vaardigheden, het werken aan competenties, het coachen en begeleiden van jongeren, het zijn allemaal zaken die lijken te leiden tot een verlaging van de ratio docent-leerling in plaats van een verhoging van die ratio.
Hieronder een aantal ideeën om dit te doen zonder dat dit tot groot kwaliteitsverlies hoeft te leiden:

Jongeren raken steeds meer gewend aan gebruik van social media. Dat kan helpen bij ondersteuning van zelfstandig werken met behulp van IT.

Je leert het meeste door dingen uit te leggen aan anderen. Laat ouderejaars onder begeleiding lesgeven aan jongerejaars.

Creëer mogelijkheden om te leren voor een beroep in de omgeving van dat beroep. Dat kan in leerbedrijven, op stageplekken, via simulaties, op echte werkplekken in de eigen school.

Maak meer gebruik van de kennis in bedrijven, door mensen uit die bedrijven te betrekken bij opleidingen. Maak het opleiden van nieuwe medewerkers tot reguliere taak van werknemers die daar affiniteit mee en kwaliteit voor hebben.

Informatie-overdracht kan plaatsvinden met behulp van moderne middelen. Opnemen en beschikbaar stellen via internet (Youtube) maakt het mogelijk om een eenmalige inzet van een docent vele malen te benutten.

Voor alle voorbeelden geldt dat je ze af kunt schieten door ze te ver door te voeren. Ook hier geldt: met mate en stap voor stap!
Er zullen meer mogelijkheden zijn en het probleem zal hiermee niet volledig verdwijnen. Ik ben er wel van overtuigd dat we initiatieven zoals deze ruimte moeten geven om ons onderwijs toekomstbestendig te maken.

8 Responses to “Met minder handen licht werk”


  1. 1 Frans Traa 30 augustus 2011 om 18:57

    Frank,
    Wat betreft leren in de omgeving van het beroep: prima voorbeelden. Leerbedrijven en stageplekken zijn uitstekende middelen en worden veel gebruikt. Ik denk dat er nog winst te behalen is door intensivering van de coaching hierbij. En het hoeft niet op te houden bij leerbedrijven en stageplekken. Door studenten in het kader van hun leeractiviteiten te laten werken aan echte vraagstukken bij echte bedrijven in de regio, kan een nog groter deel van het leren ‘dicht bij het beroep’ plaatsvinden. In het Groene onderwijs wordt hier op verschillende plaatsen ervaring mee opgedaan (‘Kenniswerkplaats’). Ook voor deze aanpak geldt dat je het er niet even hap-snap bij kunt doe. Het stelt nogal wat eisen aan de organisatie van het onderwijs en het vergt meerjarige afspraken met de partijen in de regio. Maar de toegevoegde waarde kan groot zijn.

  2. 3 hans steeman 30 augustus 2011 om 21:02

    Helemaal mee dens

  3. 4 hans steeman 30 augustus 2011 om 21:04

    Mee eens

  4. 5 hminkema 30 augustus 2011 om 21:51

    Ik begrijp dat de – toch voor de hand liggende – optie “als de wiedeweerga zorgen dat er weer echte, goede leraren bijkomen” al is gesneuveld? Die lees ik tenminste nergens.

    Je stelt voor dat computer het gemis aan echte leraren ‘een beetje’ kunnen opvangen. Net als ‘elkaar uitleggende studenten’. En net als het delegeren van het opleiden van school naar bedrijf.

    Natuurlijk, alledrie de maatregelen kunnen afgeschoten worden door ze te overdrijven. Maar alledrie de maatregelen laten zich ook al te naïef benaderen. Zoveel succesvolle voorbeelden van gebruik van ‘social media’, ‘uitleggende studenten’ en ‘werkplekleren’ zijn er nu ook weer niet. Althans, geen succesvolle voorbeelden die kunnen wedijveren met het goede oude schoolse onderwijs met echte leraren die echt kunnen uitleggen en begeleiden.

    Het kost me moeite te begrijpen, laat staan te accepteren dat een sector een ernstig en aanhoudend tekort aan geschoold personeel heeft, en dat werkgevers maar zo’n beetje wat verlegenheidsoplossingen aan elkaar zitten te knopen, met nauwelijks enige urgentie om het tekort aan échte vaklui op te lossen.

    Doen ze dat in de bedrijfssectoren waarvoor het FC opleidt soms ook? Dachtet niet. In het echte bedrijfsleven vervangen ze geen vaklui door ‘social media’, ‘klanten die elkaar helpen’ en ‘afschuiven naar de opdrachtgever’. Indien nodig schreeuwen ze daar luid om echte beta’s, echte timmerlui en bouwvakkers, echte tandartsen en huisartsen, echte ICT’ers, echte noem maar op.

    Maar bij leraren? Het lijkt er op dat bestuurders steeds minder doordrongen zijn van het essentiële belang van echte leraren voor echt onderwijs. Het moede hoofd ligt al heel lang in de schoot.

    • 6 Jeroen Fransen (@jeroenjeremy) 31 augustus 2011 om 08:05

      Ik ben het met de inleiding van Frank van Hout helemaal eens: lerarentekort en vergrijzing zorgen er voor dat er steeds minder leraar per leerling is. Tegelijkertijd voelt de leraar de hete adem in de nek van de roep om persoonlijke begeleiding van de leerling (Finland?), maatwerk en flexibilisering, kwaliteitsverbeteringen die meer tijd per leerling vergen.
      Social media, elkaar uitleggende leerlingen en studenten en het delegeren van opleidingen van school naar bedrijf zijn daar geen oplossing voor maar pleisters op de wonden. Wel laten die ideeën zien dat leraren niet bij de pakken neer gaan zitten maar creatief op zoek gaan naar mogelijkheden om met de situatie om te gaan. Overigens is het in het bedrijfsleven natuurlijk wel al jaren normaal om bepaalde zaken uit te besteden, met meer of minder succes.
      Wat in het bedrijfsleven wel en al lange tijd een succes is, is het versnellen van repetitieve kerntaken door de inzet van technologie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan productieprocessen maar ook aan de inzet van ICT in banken. In alle gevallen kan het personeel weer meer ingezet worden voor de taken waar ze meer waarde toevoegen.
      De komende tijd zou er eens wat meer aandacht moeten komen voor het automatiseren van stukjes werk van de docent. Dat zou de leraar verlichten, meewerken aan het terugdringen van de effecten van het lerarentekort en de docent weer vrijmaken voor leerlingen.

      • 7 Frank van Hout 31 augustus 2011 om 18:35

        Hallo Jeroen, bedankt voor je reactie. Mooi dat ook jij het de moeite waard vindt om te bekijken in hoeverre ICT kan helpen om het werk van docenten te verlichten, zodat zij meer tijd krijgen voor het belangrijke vraagstuk van intensievere begeleiding, maatwerk en kwaliteitsverbetering, waar je zelf over spreekt.
        Ik betwijfel of mijn andere opties slechts pleisters op wonden zijn. Wat mij betreft zou ook daar eens verder naar gekeken moeten worden. Het zijn wel allemaal zaken die niet zonder goede begeleiding van de docent uitgevoerd kunnen worden. In die zin vervangen ze de docenten niet. Wat ik me afvraag is of daarmee wellicht een docent wat meer studenten tegelijk kan begeleiden.
        groet,
        Frank

    • 8 Frank van Hout 31 augustus 2011 om 18:47

      Hallo Hannes, bedankt voor je reactie. Je kunt voorspellen dat ik het niet helemaal met je eens ben, maar op één punt zijn we het volledig eens: de sleutel tot goed onderwijs ligt in de interactie tussen student/leerling en docent/leraar. En het is een vak om dat goed te doen, waar je een gedegen opleiding voor nodig hebt. In die zin voel ik dagelijks de urgentie van voldoende, bekwame docenten binnen de school. Ik ben blij dat wij de afgelopen stevig werk gemaakt hebben van de opleiding van onze niet-bevoegde mensen en trots dat we nu kunnen zeggen dat nagenoeg iedereen over een lesbevoegdheid beschikt.
      Ik ben het ook met je eens dat we als onderwijs een aantrekkelijke werkomgeving moeten bieden die mensen trekt en vasthoudt. In een eerder blog lees je dat wat mij betreft op die manier ook gewerkt wordt aan het langer binnenhouden van ons personeel.
      Wat ik wel mis binnen het onderwijs is kijken naar nieuwe mogelijkheden. Ook jij wijst ze wat mij betreft al te makkelijk van de hand. Je doet dat door middel van een vergelijking met het bedrijfsleven. Volgens mij gaat die niet op. Volgens mij is juist het bedrijfsleven continu bezig om te kijken op welke manier nieuwe inzichten en hulpmiddelen gebruikt kunnen worden om kwaliteit te verbeteren en/of efficiency te verhogen. Ik denk dat mijn ideeën in dat kader de moeite van het verkennen waard zijn. Zonder daarmee de docent op een zijspoor te plaatsen. Het zijn namelijk stuk voor stuk ideeën die alleen maar te realiseren zijn met de door jou zo gewenste bekwame (vooruit, bevoegde) docenten.
      groet
      Frank


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s




Mijn laatste tweets

Archief

Categorieën


%d bloggers liken dit: