Is controle een illusie?

Deze week werkten we met een grote groep collega’s aan het vraagstuk van kwaliteit en kwaliteitsverbetering. Centrale vraag voor de betrokken leidinggevenden was of je “in control” bent op dit terrein. Een geweldige dag met veel commitment om met elkaar de slagen te maken die we nodig vinden.

Het begrip “in control” vraagt enige toelichting. Ik denk dat het gaat om het maken van een drieslag:

  1. WETEN HOE HET ZIT: Weet je waar in de organisatie problemen bestaan en successen geboekt worden?
  2. WETEN HOE HET KOMT: Heb je een analyse die duidelijk maakt wat deze problemen en successen veroorzaakt?
  3. WETEN HOE HET MOET: Pleeg je interventies die effectief zijn bij het oplossen van problemen en behouden/verbreden van successen?
Voor de eerste stap hebben we met elkaar een krachtige set instrumenten beschikbaar. Om te weten hoe het zit kijken we op drie manieren naar de organisatie:
  1. Kwantitatief: hoe staat het er voor als we naar de cijfers kijken? Hoe zit het met rendement, met uitval, met ziekte, financieel?
  2. Kijken naar jezelf: hoe staat het met het bereiken van de resultaten waar je overeenstemming over bereikt hebt dat die van belang zijn?
  3. Luisteren naar je omgeving: hoe zien relevante anderen de meerwaarde die je toevoegt? Wat vinden onze cursisten, onze docenten en de bedrijven met wie we samenwerken?
De stappen 2 en 3 (hoe het komt en hoe het moet) zullen in de komende periode aandacht vragen.
MAAR, ….
eigenlijk zit ik met een ander vraagstuk ik mijn hoofd (of misschien zelfs in mijn maag): kun je wel “in control” zijn? Komt dit begrip (en het denken dat er achter zit) niet uit een omgeving die fundamenteel anders is dan die van het onderwijs (en vele andere omgevingen waarin dienstverlening centraal staat)?
In een geïndustrialiseerde omgeving kan ik me voorstellen dat er sprake is van een forse mate van controle. Je kunt een goede inschatting maken van de output, op basis van input en throughput. Ook weet je wat er gebeurt als je iets verandert. Het is mijn tak van sport niet, maar ik kan me een voorstelling maken bij de uitspraak van de manager dat hij “in control” is.
Hoe anders zit dat bij onderwijs. Hoe groot is de onzekerheid bij het zetten van de stappen 2 en 3! Kun je wel echt weten waarom het is zoals het is? Kun je wel verder komen dan het maken van een (enigszins onderbouwde) inschatting? En kun je wel echt voorspellen wat het effect van je interventies is? Is het niet zo dat wat de ene keer helpt de andere keer (ook al lijkt die nog zo op die ene) volstrekt anders uitpakt?
En, tenslotte … waar komt al die aandacht voor “in control zijn” vandaan? Als bestuurder krijg ik bij elke vorm van toezicht dezelfde vraag. Accountant, inspectie, raad van toezicht, ze vragen het allemaal “bent u als bestuurder in control?” In hoeverre is het stellen van deze vraag geen uiting van gebrek aan vertrouwen. Gebrek aan vertrouwen in degenen die uiteindelijk kwaliteit wel of niet realiseren: de professional op de werkvloer.

4 Responses to “Is controle een illusie?”


  1. 1 Wim van de Pol 4 september 2011 om 13:27

    Is “in control zijn” niet vooral een zaak van:
    * weten waar je op koerst
    * weten hoe ver je nog van je doel verwijderd bent
    * weten dat je de juiste acties / interventies doet ?
    De connotatie van de term “in control” is dan wel erg beheersmatig. maar biedt op deze manier bekeken ook ruimte: natuurlijk is de zaak niet perfect op orde, er is altijd iets te verbeteren, en soms veel, maar de kern van de zaak is dat je het weet en (inderdaad:) vertrouwen hebt in de koers en de bijbehorende acties van jou en anderen. En (inderdaad): opletten of de actie het gewenste resultaat oplevert, en is dat niet zo dan opnieuw bezinnen en in actie omzetten.
    Wim

    • 2 Frank van Hout 4 september 2011 om 18:38

      Dag Wim,

      N.a.v. je reactie zou ik de definitie als volgt uitbreiden:
      1. Weten wat je wilt (de koers)
      2. Weten waar je staat
      3. Weten waarom je daar staat
      4. Weten hoe je het beste verder kunt gaat
      En we zijn het eens over valkuilen: bureaucratie en papieren tijgers!

  2. 3 Fred de Bruijn 6 september 2011 om 12:05

    Interessante discussie, Frank en Wim. We kennen allemaal de treinreis en de ontdekkingsreis als metaforen voor vernieuwingstrajecten. In control zijn in relatie tot de treinreis betekent het beoogde eindpunt waar je naar toe wil tot in detail kennen en kunnen/willen beheersen. Daaruit vloeit een repertoire aan controles en interventies voort die leidt tot de mechanische, negatieve connotatie van het begrip ‘in control’. In onderwijsorganisaties lijkt me deze invulling van in control zijn op een aantal gebieden overigens heel gewenst. Denk aan iets praktisch als roosterplanning. In het bedrijfsleven is bij uitstek de procesindustrie een goed voorbeeld. Op veel gebieden in het onderwijs is het einddoel echter minder helder omschreven ; bijvoorbeeld waar het gaat om het doorvoeren van een nieuwe organisatievorm. Het ‘in control’ zijn op die gebieden vergt een veel dynamischer benaderingswijze die mogelijk dicht zit tegen de reactie van Wim: tussentijds vinger aan de pols en vooral met elkaar verifiëren of we het nog steeds over hetzelfde einddoel hebben (nu het immers steeds concreter wordt). Het vraagstuk speelt bij ROC’s, maar ook bijvoorbeeld hogescholen (instellingstoets).

  3. 4 Wietze Reitsma 9 september 2011 om 21:43

    Dag Frank

    De afgelopen week werd mijn brein een aantal malen getriggerd door de term “in control”. Uiteindelijk werd het dit.

    Je bent”in control” wanneer je volledig vertrouwen uitdraagt naar jouw omgeving en dat leeft (in dit spel kun je niet toneel spelen).


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s




Mijn laatste tweets

Archief

Categorieën


%d bloggers liken dit: