Een kwestie van kiezen

We hebben in Nederland een groeiend probleem: een tekort aan technisch opgeleide mensen!  Dit tekort groeit extra snel omdat steeds minder jongeren kiezen voor een technische opleiding. Met name in dunbevolkte delen van het land lijkt dit probleem al in alle hevigheid los te barsten.Zo hoorde ik eergisteren een ondernemer vertellen dat hij naast zijn hoofdkantoor in Friesland, inmiddels twee andere vestigingen geopend had, enkel en alleen om dichter bij de doelgroep te zitten van mensen die hij nodig heeft om zijn (groei-)ambities waar te maken.

In deze tijd van verkiezingen kijk ik natuurlijk extra nieuwsgierig naar de oplossingen die politieke partijen voor dergelijke problemen denken te bieden. Voor wat betreft bovenstaand probleem ben ik dan niet optimistisch. Ik schets twee van de geboden oplossingen:

  1. De Partij van de Arbeid stelt voor om het collegegeld voor technische studies af te schaffen. De inkomstenderving die daardoor voor de staat ontstaat zou in samenspraak met het bedrijfsleven aangepakt moeten worden.
  2. De VVD ziet de oplossing in betere voorlichting. Iedere studie zou aan aspirant-studenten informatie moeten bieden omtrent de kansen die de desbetreffende studie biedt op een baan en de verwachtingen die je mag hebben ten aanzien van salaris/arbeidsvoorwaarden.

Van mij mag het collegegeld afgeschaft worden voor alle studies. En eerlijke voorlichting, inclusief de onderwerpen die de VVD aankaart, lijkt me eigenlijk een vanzelfsprekendheid. Tot zover niets aan de hand. Maar … los je hiermee het geschetste probleem op? Dat is immers de pretentie waarmee beide partijen deze maatregelen voorstellen. Ik vrees het ergste.

Deze voorstellen, hoe verschillend ook, gaan uit van een bepaalde visie op het keuzeproces van jongeren. Dat is blijkbaar een behoorlijk rationeel afwegen van voor- en nadelen, op korte en op langere termijn. Dat nu, is volgens mij een misvatting. En daarin sta ik niet alleen. 

In opdracht van de Taskforce Jeugdwerkloosheid verscheen in oktober 2004 een quick scan onder de titel: “Jongeren op weg naar opleiding en werk”. (zie voor volledig rapport: http://docs.szw.nl/pdf/129/2004/129_2004_3_6553.pdf) Daarin wordt ingegaan op de vraag hoe jongeren een vervolgopleiding en een beroep kiezen. Een citaat:

Äls je weet dat een bepaalde opleiding geen goede toekomstperspectieven biedt, dan zal ik die opleiding niet willen kiezen.

Tenzij het een hobby is of ik het echt heel graag wil. Dan wel” 


Het laatste deel heb ik expres dikgedrukt, omdat het volgens mij van doorslaggevend belang is. Het geeft aan dat er hele andere zaken meespelen.

In hetzelfde rapport staat vermeld wie de keuzes van jongeren het meeste beïnvloeden. De top vier:

  1. niemand (45%)
  2. ouders (44%)
  3. vrienden (18%)
  4. familie (17%)

Voor school is hier dus slechts een zeer bescheiden rol weggelegd. En wat zijn dan de belangrijkste motieven voor een opleidingskeuze:

  • De opleiding zelf lijkt leuk (49%)
  • Het werk, dat ze kunnen gaan doen, lijkt aantrekkelijk (37%)
  • Mensen om hen heen adviseren het (35%)

Nog een citaat, speciaal voor vrienden van de VVD: “Maar 15% kiest de opleiding vanwege het geld dat ze kunnen gaan verdienen.”

Een oplossing van het dreigend tekort aan technici is volgens mij niet eenvoudig te vinden. De genoemde maatregelen zullen het volgens mij in elk geval niet brengen. Om iets meer zicht te krijgen op een oplossingsrichting ga ik te rade bij het zogenaamde Bètamentality model (zie www.betamentality.nl).

De kracht van dit model zit hem in het feit dat het gebaseerd is op behoorlijk grootschalig onderzoek onder de doelgroep. Bovendien wordt op basis van dat onderzoek verschillende benaderingen gekozen worden voor vier verschillende doelgroepen:

Ik schets in het kort de vier doelgroepen en zeg iets over een mogelijk succesvolle benadering:

Concrete Bètatechnici, (31%):

  • houdt van techniek, 
  • is praktisch en nieuwsgierig (“hoe werkt dat?”)
  • wil iets in de techniek, maar weet nog niet goed wat
  • kiest graag een opleiding die brede oriëntatie mogelijk maakt
  • verwacht wel een goede baan en dito inkomen, maar dat is niet van invloed op hun keuze

Carrière Bèta’s (28%):

  • geniet van technische innovatie
  • meer affiniteit met theorie dan met praktijk
  • geïnteresseerd in status en carrière (hechten dan ook belang aan te verwachten salaris)
  • negatief imago van techniek verhindert keuze voor techniek
  • kiezen eerder voor iets economisch

Mensgerichte generalisten (28%):

  • geen specifieke interesse voor techniek
  • houden van leren en studeren (en kunnen dat ook vrij goed)
  • kiezen voor een baan die ze leuk vinden, waarmee ze nuttig zijn voor maatschappij
  • kiezen niet met oog op status of beroepsperspectief
  • komen moeilijk tot een keuze voor een opleiding/beroep

Non Bèta’s (13%):

  • hebben (bijna) aversie tegen techniek, “niet leuk, saai, ouderwets”
  • oriënteren zich uitgebreid op vervolgopleiding, maar zoek daarbij in hele andere hoeken dan techniek

Met deze gedachten in het achterhoofd, zouden politieke partijen terughoudend moeten zijn met het bieden van ogenschijnlijk eenvoudige oplossingen voor dit complexe probleem.

2 Responses to “Een kwestie van kiezen”


  1. 1 gertjanstoker 11 juni 2012 om 13:43

    Leuke blog! Belangrijk vind ik wel om op te merken dat de referentie naar een onderzoek uit 2004 van de taskforce jeugdwerkloosheid naar mijn mening niet meer relevant is in de huidige context. We hebben nu al een lange tijd te maken met de situatie van laagconjunctuur en studenten die nu voor een studiekeuze staan lopen meer risico. Eén om collegegeld terug te moeten betalen en anderzijds om na de studie niet zonder baan te eindigen. Ik heb zelf de verwachting (en anders wellicht de hoop) dat jongeren nu meer bewust hun studie gaan kiezen om zo ook een baan te kunnen verkrijgen?

  2. 2 Gonnie Wagenaar 14 juni 2012 om 20:33

    Wow dit komt me allemaal wel heel erg bekend voor. In het project Ambitie Techniek van het FC zijn dezelfde rapporten, argumenten en onderbouwing gebruikt. Op basis daarvan is een heel aantal acties uitgezet met bedrijven en vmbo-scholen met als onderlegger bètamentality. Ondanks alle energie en inspanning is er geen significante toename in de aanmeldingen voor de technische opleidingen geweest.
    Ik onderschrijf je mening dat er geen voor de hand liggende snelle oplossingen zijn. Het is meer een kwestie van goede contacten met het VO en bedrijfsleven en daarin gezamenlijk structurele activiteiten organiseren om leerlingen enthousiast te maken voor techniek. Die basis is gelegd maar helaas met het opheffen van het project ook weer verloren gegaan.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s




Mijn laatste tweets

Archief

Categorieën


%d bloggers liken dit: