“De pendule gaat terug” … Kan dat vooruitgang betekenen?

Het jaar leek rustig te starten, maar het liep anders. Sinds woensdag 9 januari staat het MBO weer volop in de belangstelling. Nu niet direct vanwege bestuurlijk wangedrag of financiële problemen, maar omdat enkele grote instellingen hebben aangekondigd hun onderwijs op een heel andere manier te gaan organiseren. “De MTS en MEAO komen terug” was de korte, enigszins gechargeerde en populistische samenvatting van de aangekondigde beweging.
“Komt bij jullie de MTS ook weer terug?”, luidde de startvraag die wij kregen van de regionale omroep.
Volgens mij verdient deze beweging wat meer verdieping, alvorens tot een, al dan niet eenduidig, oordeel te komen. Ik probeer hier een aanzet te geven, mezelf realiserend dat het complex is en dat een weblog ook een beetje kort hoort te zijn.
Wat wil men in Rotterdam bereiken?
De beweging in Rotterdam is een reactie op een aantal zaken die zeker aandacht vragen. Welke problemen zien we in het MBO? Ik noem er een paar:

  • De hoeveelheid opleidingen is veel te groot waardoor voor studenten en bedrijven het overzicht is verdwenen.
  • Het imago van ROC’s heeft in de afgelopen jaren om allerlei redenen de nodige deuken opgelopen.
  • In een aantal situaties is concurrentie ontstaan tussen onderwijsinstellingen. Vanuit het idee dat overheidsgeld zo gericht mogelijk ingezet moet worden waar het voor bedoeld is, kun je daar vraagtekens bij plaatsen.

Dat men in Rotterdam gaat samenwerken in plaats van concurreren is wat mij betreft een goede zaak die navolging verdient. Het is een goede zaak als instellingen met hetzelfde werk- en wervingsgebied samen nadenken over een kwalitatief goed, compleet en passend onderwijsaanbod.
Over dat toekomstige aanbod van de te vormen ‘mbo-colleges’ is nog weinig bekend. Je kunt natuurlijk alle bestaande techniekopleidingen ongewijzigd samenbrengen in een college. Dat zal wellicht de vindbaarheid bevorderen, maar het is geen antwoord op het gegeven dat het opleidingenaanbod in de afgelopen jaren zo uit de hand gelopen is dat brochures met opleidingen uitgegroeid zijn tot ecncyclopedieën.
Van breed naar smal
Steeds vaker horen we, ook van betrokken bedrijven, dat het antwoord op deze wildgroei gezocht moet worden in een brede basis van opleidingen, gevolgd door een top(jaar) waarin specialisatie plaatsvindt.
Maar is de beweging in Rotterdam een voorwaarde voor de ontwikkeling van bredere opleidingen? Naar mijn mening zijn het twee zaken die losstaan van elkaar. Het kan samengaan, maar is niet aan elkaar gebonden.
Betere aansluiting onderwijs – bedrijfsleven
De ontwikkeling van gespecialiseerde mbo-colleges zou ook de aansluiting tussen onderwijs en bedrijfsleven bevorderen. Hiervoor geldt volgens mij hetzelfde: dit kan in de huidige situatie evengoed als in de beoogde nieuwe situatie. Daarvoor is volgens mij sprake van één basisvoorwaarde: een continue en gelijkwaardige dialoog tussen onderwijs en bedrijven. De dialoog moet zoveel mogelijk gevoerd worden door de mensen van school en bedrijf zelf en niet door allerlei branche- en belangenorganisaties. Daarnaast moeten (de nieuwe) kwalificatiedossiers voldoende ruimte laten om vanuit die dialoog te komen tot een invulling van opleidingsprogramma’s die jongeren opleiden voor in de regio beschikbare functies.
Imagoverbetering
Vanmiddag was deze kwestie aan de orde bij het radioprogramma Standpunt NL. 97% van de stemmers koos daarbij vóór de stelling dat het goed is om terug te gaan naar het ouderwetse beroepsonderwijs. Mijn interpretatie van die uitslag is dat deze vooral beïnvloed werd door het slechte imago van ROC’s.
Bij de presentatie van de Rotterdamse plannen is het beeld van “terug naar vroeger” misschien niet heel expliciet naar voren gebracht, maar het is wel oogluikend toegelaten. Hoe bewust dat gebeurde weet ik niet. Vanuit oogpunt van PR is het wellicht een slimme zet.
Maar de beoogde colleges zulen fundamenteel anders zijn dan het ouderwetse beroepsonderwijs. En dat is maar goed ook!
Vroeger was er namelijk niet alleen een MTS. Er werd ook technisch beroepsonderwijs verzorgd door andere instellingen (KMBO, streekschool). En datzelfde geldt voor andere sectoren. Met de komst van de ROC’s werden die, onder andere qua niveau, verschillende technische opleidingen bij elkaar gebracht. Dat is nu nog zo en heeft een groot voordeel. Jongeren kunnen namelijk binnen één school doorgaan op een ander niveau. Omdat dat binnen een en dezelfde school gebeurt, is het risico minder groot dan wanneer er sprake is van een overstap van de ene naar de andere school.
Ik neem aan dat de Rotterdamse mbo-colleges opleidingen op alle niveaus aan blijven bieden. En daarmee wijken ze dus af van die oude schooltypen waar sommigen zo naar terug verlangen.
Schaalgrootte
Wie het over het imago heeft, heeft het ook over de omvang van ROC’s. Ik heb het daar in andere blogs al vaak genoeg over gehad. Groot en grootschalig is niet hetzelfde. Omvang en kwaliteit zijn niet direct aan elkaar gerelateerd.
De Rotterdamse colleges zullen nog vrij fors zijn en dus om een doordachte besturingsfilosofie vragen. Hoe die uitpakt is afwachten.
Voor alle duidelijkheid, ik denk dat er grenzen zijn aan de groei. Waar die precies liggen weet ik niet, maar een fusie in Rotterdam die leidt tot een school met 40.000 studenten lijkt me zeer onwenselijk. Maar een stuk of zeven, nog steeds vrij grote, scholen die volkomen los staan van elkaar zal tot nieuwe problemen leiden. Ik lees nu al dat het bedrijfsleven er niet op zit te wachten. Met name grotere bedrijven zullen werknemers betrekken van diverse colleges en dus zal het relatiebeheer over en weer (iets?) complexer worden.
Concluderend
Het is terecht dat het Rotterdamse MBO in beweging komt. De doelen die ze daarbij nastreven zijn zeker de moeite waard. Ik vat ze samen met de woorden herkenbaarheid, doelmatigheid, optimale aansluiting, optimale schaalgrootte.
Enkele doelen kunnen via deze operatie dichterbij komen. Zoals hierboven betoogd zijn enkele andere doelen niet direct met deze beweging te verbinden. Dat betekent niet dat ze niet gerealiseerd worden, maar daar is meer/iets anders voor nodig. En dat kan ook binnen een andere structuur gebeuren.
Tenslotte betreur ik het dat dit samengevat wordt als een stap terug naar vroeger. Dat verdient het Rotterdamse onderwijs niet. Dat onderwijs, die studenten, die bedrijven in die regio … verdienen modern, flexibel beroepsonderwijs dat jongeren opleidt tot zelfstandige, vakbekwame werknemers én weerbare burgers.

2 Responses to ““De pendule gaat terug” … Kan dat vooruitgang betekenen?”


  1. 1 Jacques Haenen 11 januari 2013 om 06:00

    Net zo ‘terug naar vroeger’ als de beetle oppervlakkig doet denken aan de kever.

    • 2 Frank van Hout 13 januari 2013 om 15:33

      Beste Jacques,
      Je lijkt mij oppervlakkigheid te verwijten. Dat is jammer, want die wil ik juist voorkomen. Eerlijk gezegd, vind ik het verwijt (indien juist geïnterpeteerd) ook niet terecht. Dat wordt bevestigd door de nodige andere reacties die via Twitter op dit blog geplaatste werden.
      Dat er sprake is van oppervlakkigheid is overigens wél een feit. Maar die oppervlakkigheid wordt in de hand gewerkt door de manier waarop de Rotterdamse plannen gepresenteerd werden. Daarbij werd de vergelijking met MTS, e.d. eerder omarmd dan verworpen. Datzelfde geldt overigens voor de plannen die Inholland presenteerde voor het HBO, waarbij ook naar de ouderwetse degelijkheid van HEAO, HTS, etc. verwezen werd.
      Wie die vergelijkingen maakt of in elk geval niet afwijst werkt mee aan de oppervlakkigheid van de discussie.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s




Mijn laatste tweets

Oeps: Twitter reageert niet. Wacht svp een paar minuten en ververs deze pagina.

Archief

Categorieën


%d bloggers liken dit: