Een cultuuromslag vragen is geen veroordeling uitspreken

Wat een hoon oogstte de minister van OCW toen zij, samen met haar staatssecretaris, pleitte voor een cultuuromslag in het onderwijs en dan met name bij docenten. Kenmerkend voor die omslag zou zijn dat docenten meer en beter gaan samenwerken, vaker bij elkaar in de klas kijken, stevig werk maken van hun professionalisering. Het idee kwam onder andere aan bod tijdens een interview: http://www.nu.nl/politiek/3370914/bussemaker-wil-cultuur%E2%80%93verandering-leraren.html

De reacties waren, met name vanuit de doelgroep, overwegend negatief en te verdelen in twee categorieën:

  1. – Dat doen we al.
  2. – Daar hebben we geen tijd voor.

Twee categorieën die elkaar volgens mij tegenspreken. Dat is natuurlijk opmerkelijk. Maar wat me meer opvalt is het gebrek aan bewustzijn dat spreekt uit deze reacties. Een gebrek aan reflectie. Waar komt het pleidooi van de minister vandaan? Waarom zou je het wél moeten omarmen?

In plaats daarvan volgen betogen over onvoldoende tijd, te veel lessen, te grote klassen en natuurlijk Finland, waar het allemaal beter geregeld is. Een en ander komt bij elkaar in een weblog: http://wonderijs.wordpress.com/2013/03/17/over-de-beleidsvoornemens-van-jet-bussemaker-en-sander-dekker-onze-bewindslieden-van-onderwijs/

Ik zou de ideeën van OCW anders benaderen.

Het pleidooi van de minister maakt duidelijk dat wat haar betreft kwaliteit van onderwijs direct samenhangt met de kwaliteit van de professional in de klas, de docent dus. Waarom omarmen die doecenten dit gegeven niet? Waarom laten ze niet zien hierin ook hun eigen verantwoordelijkheid te willen nemen in plaats van constant te wijzen op de verantwoordelijkheid van anderen?

Er zijn natuurlijk talloze docenten die dat wel doen. Die blij zijn met de erkenning die blijkt uit het pleidooi van Bussemaker. Die dat ook dagelijks mét hun collega’s omzetten in actie. Helaas komen we die in de media nauwelijks tegen (te druk?).

Uiteraard mogen docenten iets terug verwachten. Fatsoenlijke werkomstandigheden, behoorlijke toerusting, etcetera … geen onfatsoenlijke of irreële vragen. Volgens mij ook geen vragen waar geen luisterend oor voor te vinden is. Integendeel, zo goed als veel docenten zie ik veel leidinggevenden zoeken naar manieren om goed onderwijs in de school mogelijk te maken.

Het kan best zijn dat we het druk hebben. Maar ik wil er niet aan dat er geen ruimte te maken valt voor een goed gesprek over goed onderwijs. Een gesprek tussen docenten onderling én tussen docenten en schoolleiding. En dat goede gesprek is het begin van elke vorm van kwaliteitsverbetering.

5 Responses to “Een cultuuromslag vragen is geen veroordeling uitspreken”


  1. 1 rob franken 17 maart 2013 om 20:43

    Frank, helemaal mee eens. Ik ben blij met de inzet van Jet. Dit is een verademing.
    Groet,
    Rob Franken

  2. 2 hminkema 17 maart 2013 om 21:51

    Beste Frank, ik probeer te distilleren wat je hier nu eigenlijk zegt.

    Je stelt dat de minister ‘hoon’ ontvangt omdat ze pleit voor meer samenwerking tussen docenten, voor vaker bij elkaar in de klas kijken, en voor stevig werk maken van hun professionalisering. En mijn blog zou dan zo’n beetje de culminatie zijn van de negatieve reacties op dat ministerieel pleidooi.

    Probleem: ik bespreek in mijn blog helemaal niet deze drie beleidswensen – en geloof me: ook lerarenwensen – om vaker samen te werken, vaker bij elkaar in de klas te kijken, en werk te maken van onze professionalisering.

    Je noemt deze drie omdat jij ook wel weet dat dit gedeelde wensen zijn van leraren en van bestuurders. Door mij een negatieve houding t.a.v. deze drie in de schoenen te schuiven, doe je net alsof ik daar tegen ben. Verrassing! Dat ben ik niet! Dus niet meer doen alsof.

    Nog meer schoenengeschuif: reageerders waaronder ik zouden op Bussemakers pleidooi reageren met a) dat doen we al en b) daarvoor hebben we geen tijd, en daarin zie je een inconsequentie. Verrassing! In mijn blog is niet één element waarover ik beweer dat we het al doen en er geen tijd voor hebben. Het moet dus per ongeluk uit jouw duim gevallen zijn. Dat is natuurlijk opmerkelijk.

    Wat me dan opvalt is het gebrek aan bewustzijn dat spreekt uit jouw reactie: je hebt kennelijk mijn blog slecht gelezen en er niettemin razendsnel op gereageer. Een gebrek aan reflectie is daarvan het gevolg. Dat moet je beter kunnen, Frank.

    Wat je wel helemaal goed vermeldt, is dat in mijn en andermans reacties de argumenten naar voren worden gebracht die met enkele belangrijke feitelijkheden te maken hebben: in Nederlandhebben leraren weinig tijd, veel lessen, grote klassen en in Finland is het allemaal veel beter geregeld. Jij smokkelt daar woordjes tussen als ‘onvoldoende’ tijd, ‘te’ veel lessen en ‘te’ grote klassen maar dat zij je vergeven.

    Minder vergeeflijk ben ik ten aanzien van je truc om deze feitelijkheden naar voren te brengen als trivialiteiten. Dat zijn het niet, en dat worden het niet. Het zijn de bepalende voorwaarden voor de uitoefening van mijn werk. Ze maken dat ik wekelijks geen 20 maar 26 goede lessen moet voorbereiden, wekelijks geen 140 maar 250 leerlingen onder mijn hoede heb, voor wie ik per jaar geen 2,5 uur maar hooguit 20 minuten individuele begeleidingstijd heb. Het zijn de consequenties van de keuzes die schoolbesturen, niet leraren, maken t.a.v. de inrichting van ons onderwijs. Niet weglopen voor die verantwoordelijkheid, en ook niet voor de gevolgen van de gemaakte keuzes s.v.p.

    In het vervolg van je blog stel je een aantal vragen die steunen op ondeugdelijke aannames. “Waarom omarmen de docenten niet het gegeven dat de kwaliteit van onderwijs direct samenhangt met de kwaliteit van de professional in de klas?”. Dit noemen we een drogreden van de ‘many questions’, vergelijkbaar met de befaamde uitspraak “Ben je al gestopt met je vrouw te slaan?”. Door een – onjuiste – aanname in een vraag te verstoppen, probeer je die aanname als vanzelfsprekend voor te stellen. Welnu: verrassing! Dat is hij niet. Leraren omarmen dat gegeven allang, maar nemen hem als uitgangspunt voor een andere conclusie dan waarvoor Bussemaker hem aanwendt.

    Exact dezelfde kritiek heb ik op je vraag “Waarom laten leraren niet zien hierin hun eigen verantwoordelijkheid te willen nemen in plaats van constant te wijzen op de verantwoordelijkheid van anderen?” Dat hoef ik hier niet meer uit te leggen, want dat snap je nu vanzelf al, als het goed is. Ik voeg er aan toe dat je je hier schuldig maakt aan een drogreden ‘false dilemma’: het kan heel redelijk zijn om tegelijk te wijzen op andermans verantwoordelijkheid én zelf verantwoordelijkheid te nemen. Ik denk zelfs dat jij dat hier tegelijk doet. Is het niet? QED.

    Je gaat verder met je vergissen. Je veronderstelt dat leraren ‘die dat wel doen’ (verantwoordelijkheid nemen) het met Bussemaker eens zijn. Welnu, ik ben het levende tegenbewijs. Bomvol eigen verantwoordelijkheid en tjokvol kritiek op mezelf en mijn collega’s – maar wel bewust van onze waarde en kracht en het oneens met de minister en haar blijkbare beleidskeuzes. Het kán dus wel – als we maar willen.

    Het is niet handig om gefingeerde medestanders te creëren. Leraern die het hartstikke met jou eens – en met mij oneens – zijn, maar die het helaas te druk hebben om in ‘de media’ te schrijven. Schrijf namens jezelf, niet namens verzonnen anderen.

    Gelukkig zijn we het ook ergens over eens. Leraren verdienen fatsoenlijke ‘werkomstandigheden en toerusting’. Dat zijn wat vage termen, maar ik neem aan dat je daar ook lestaakomvang, groepsgrootte etc. onder schaart; niet alleen een koffieautomaat en een doos whiteboardstiften. Fijn dat jij daar, vanuit jouw verantwoordelijkheid, een luisterend oor voor hebt. Dat is overigens geen gunst en ook geen verdienste – jij wordt daar (prima) voor betaald, zoals ik betaald word voor lesgeven.

    Opmerkelijk dan dat je mijn blog niet opvat als een pleidooi voor een goed gesprek over wat dan ‘fatsoenlijke werkomstandigheden en toerusting’ genoemd mogen worden. Die bal lag toch voor open doel, en als ik het wel heb weet jij iets van voetballen. Dus ja, er is alle ruimte voor een goed gesprek over goed onderwijs. Maar dan moet je die ruimte niet vervuilen met drogredenen. Want dan moeten we die eerst uit de weg ruimen en dat geeft zo’n rommel.

    Amicaliter, je

    Hannes

    P.S. Aangenaam, Rob Franken. Wat was jij het snel met Frank eens over mijn blog, zeg! Cursus snellezen gevolgd?

    • 3 Frank van Hout 17 maart 2013 om 22:04

      Beste Hannes,

      Bedankt voor je uitgebreide reactie. Ik ga daar nu niet direct inhoudelijk op in want dat vraagt meer tijd dan ik nu heb. Even geduld aub.
      Wel moet ik toegeven dat ik jouw blog, waarvan ik niet eens zeker wist dat het van jouw hand is, wellicht iets te prominent presenteer als de plaats waar al mijn beweringen bevestigd worden. Daarvoor mijn excuses want dat doet jou onvoldoende recht.
      Groet,
      Frank

    • 4 Eus van Hove 17 maart 2013 om 23:35

      Hannes, helemaal mee eens.
      Fatsoenlijke werkomstandigheden en een behoorlijke toerusting, daar gaat het om in beter onderwijs..
      Interessant is de discussie in de vorige post op dit blog over de Urennorm.

    • 5 Frank van Hout 18 maart 2013 om 07:50

      Beste Hannes,

      Na de, deels terechte, reactie op mijn weblog (www.frankvanh.wordpress.com) heb ik jouw betoog (www.wonderijs.wordpress.com) nog eens goed gelezen. En volgens mij valt er wel wat op aan te merken. Ik doe dat hieronder mét het uitspreken van mijn waardering voor je “gevecht” voor de leraar. Daarin staan we, ook al zou je soms anders vermoeden, zij aan zij: zonder goede leraren geen goed onderwijs!
      Maar wat mij betreft leg je de oorzaak te eenzijdig buiten de lerarengroep zelf. Alle problemen zijn veroorzaakt door politiek en onderwijsbestuurders. Je betoog is dan ook doordrenkt met wantrouwen jegens deze groepen. Dat valt te betreuren. Volgens mij zitten in beide groepen velen die hetzelfde nastreven als jij: goed onderwijs en dus ook goede leraren.
      De minister maakt een karikatuur van leraren als zij stelt dat zij alle inmenging in hun klaslokaal weigeren, zo stel je. Maar dat zegt ze niet! Ze redeneert niet vanuit een negatieve invalshoek, maar ze stelt dat de deuren van het klaslokaal te vaak dicht blijven (=beeldspraak!). Het gaat er volgens mij niet om dat docenten inmenging weigeren maar dat het goed zou zijn als zij vaker actief op zoek gingen naar samenwerking met collega’s teneinde samen beter te worden.
      “Beter worden” betekent ook niet dat het nu allemaal puur slecht zou zijn. Toch denk ik dat de bewindslieden gelijk hebben als ze stellen dat “de lat omhoog” moet. En dan gaat het me niet om de vraag welk percentage onder de maat zou zijn, maar om de standaard dat professionals altijd bezig zijn om zichzelf en elkaar te verbeteren. Kijkend naar onderzoek onder MBO-studenten (de sector waar ik werk) is dat ook terecht. Zij klagen te vaak over de kwaliteit van docenten. Daar mag je je oren niet voor sluiten.
      Die kwaliteitsverbetering wordt gekoppeld aan de instelling van een lerarenregister. Dat is een instrument dat hierbij stimulerend kán werken. Daar ben ik ook nog enigszins afwachtend in. Maar het is tereceht dat we een en ander wat steviger aanpakken dan tot nu toe gebeurt. En, dat moet je aanspreken, bij de inrichting van het lerarenregister zit de beroepsgroep zelf prominent aan tafel. Terecht overigens!
      Tenslotte … Je betoog mondt hier en daar uit in een klaagzang. Dat geef je zelf ook toe. Maar die klaagzang is minstens zo karikaturaal als de uitspraken van de minister volgens jou zijn. In beide gevallen gaat het natuurlijk om de interpretatie, maar zoals jij het beroep van leraar omschrijft komt het dichtbij omstandigheden die sinds de afschaffing van de slavernij niet meer voor zouden moeten komen.

      met zeer vriendelijke groet,
      Frank


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s




Mijn laatste tweets

Oeps: Twitter reageert niet. Wacht svp een paar minuten en ververs deze pagina.

Archief

Categorieën


%d bloggers liken dit: