Posts Tagged 'arbeidsmarkt'

Het mbo heeft het weer gedaan…

Twee weken geleden las ik in het Financieel Dagblad een opiniestuk van Barbara Baarsma onder de spannende titel “Instellingen en studenten in het mbo moeten arbeidsmarkt serieuzer nemen” (zie https://fd.nl/opinie/1215672/instellingen-en-studenten-in-het-mbo-moeten-arbeidsmarkt-serieuzer-nemen )

Blijkbaar doet het mbo het (weer) niet goed genoeg, dus maar eens kijken wat we van professor Baarsma kunnen leren…

Op de eerste plaats kent zij mbo-instellingen een belangrijke rol toe bij het omgaan met de snel veranderende arbeidsmarkt. Maar helaas “Nu doen zij dat onvoldoende. Het opleidingsaanbod van mbo-instellingen is niet responsief genoeg”.

Het gaat dus om het aanbod dat onvoldoende inspeelt op wat het bedrijfsleven vraagt. Deze stelling onderbouwt Baarsma met de constatering dat er “opvallend veel opleidingen (zijn) met de kwalificatie geringe of matige baankans”. Het gaat daarbij om de baankansen, zoals deze periodiek gepubliceerd worden door de Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven.

Dit zou beter worden, aldus Baarsma, via twee ingrepen:

  • Grootschaliger invoeren van numerus fixus bij beroepsopleidingen
  • Financiële prikkels in de bekostiging van opleidingen

Het is duidelijk dat Baarsma inzet op vergroting van de responsiviteit door in te grijpen in het aanbod aan opleidingen. Opleidingen met een lage baankans zouden minder studenten op gaan nemen dankzij een numerus fixus. Het aanbieden van die opleidingen wordt ook onaantrekkelijk als ze minder goed bekostigd worden dan opleidingen die die baankans wel bieden. Van bestuurders verwacht ze blijkbaar dat ze als een boekhouder gaan zitten rekenen welk opleidingsaanbod financieel het meest gunstig is om in de markt te zetten. Volgens mij is dat juist de mentaliteit die we bij het besturen van publieke instellingen minder willen zien…

Ook bij het via een numerus fixus dwingen van aspirant-studenten tot andere keuzes plaats ik grote vraagtekens. Ik zie de techniekopleidingen al volstromen met jongens en meiden die eigenlijk hun heil wilden zoeken in de zakelijke dienstverlening. Of (erger nog…) in iets met kunst en cultuur. De uitvalpercentages zullen beslist oplopen, docenten lopen tegen een muur van gebrek aan motivatie, studenten voelen zich niet thuis in de opleiding en op hun stageplek vraagt men zich af “wat er nou weer van dat mbo afkomt”.

Naar mijn idee moeten we het vergroten van de responsiviteit maar voor een zeer beperkt deel zoeken in de vraag welke opleidingen we wel of niet aanbieden. Responsiviteit moet een kenmerk van de opleidingen zelf worden. Daarin moet men meebewegen met wat de bedrijven vragen aan nieuwe kennis en vaardigheden. Als je dat doet kunnen we jongeren voldoende keuzes blijven bieden waarmee zij aan kunnen sluiten bij hun interesse en passie. Dan zijn zij ook in de gelegenheid om die interesse te vertalen in gedrag en leerhouding waarmee zij hun kansen op die snel veranderende arbeidsmarkt zo groot mogelijk maken.

Dat kan door als opleiding intensief samen te werken met bedrijven in de omgeving, door studenten daadwerkelijk te laten ervaren wat er op de werkvloer aan het veranderen is, en door docenten op diezelfde werkvloer aan het werk te zetten met hun studenten. Op die manier zijn de veranderingen een “gewoon” onderdeel van de dagelijkse werkelijkheid. Alleen zo leren bedrijven, docenten en studenten daarmee omgaan.

Naast deze kritiek op het aanbod aan opleidingen legt Baarsma de bal overigens en-passant ook bij docenten (verouderde kennis, onvoldoende geprikkeld tot omscholing) en studenten (informeren zich slecht over werkkansen en kiezen alleen wat leuk is).

Stellingen die volstrekt niet onderbouwd worden in het artikel. Waarom dit in het mbo allemaal beroerder zou zijn dan in andere onderwijssectoren wordt al helemaal niet besproken.

Voor de duidelijkheid: de responsiviteit van het beroepsonderwijs is een belangrijk thema als het gaat om de toekomst van die sector. Dat kan en moet beter, daar doe ik niets aan af. Helaas helpt de opinie van Barbara Baarsma ons daarbij niet verder. Denken over financiële prikkels leidt juist af van het zoeken naar echte verbeteringen: inhoudelijke modernisering van het onderwijs in verbinding met de praktijk van bedrijven en aansluitend bij de passie van studenten.

Bedrijfsscholen… de oplossing of het symptoom?

“Bedrijven met eigen school krijgen straks rechtstreeks geld van de overheid”

Aldus de kop in een artikel in het Financieel Dagblad van woensdag 11 november. Wie doorleest, ontdekt dat de krant bronnen heeft die melden dat et ministerie van OC&W plannen heeft om een proef te beginnen met het rechtstreeks financieren van bedrijven die MBO-opleidingen verzorgen. Het is nog maar een plan en een proef kan zelden kwaad, maar toch heb ik ernstige twijfels….

Nou ontstaat zo’n plan nooit voor niks. Blijkbaar is er een reden om aan de huidige praktijk te twijfelen. Maar zijn de bedrijfsscholen nou het symptoom dat ons aan het denken moet zetten? Of zijn ze direct al de oplossing?

Voor welk probleem is dit een oplossing?
“… dat ondernemers soms veel beter en sneller in staat zijn jongeren gericht op te leiden voor de arbeidsmarkt dan mbo’s”, aldus VVD-Kamerlid Anne-Wil Lucas.
Is dat zo? Waar blijkt dat uit?
En als mbo’s dat niet goed doen, terwijl het een van hun primaire opdrachten is, dan moeten we volgens mij nadenken over de manier waarop we dat kunnen verbeteren. Hebben mbo’s onvoldoende oog voor ontwikkelingen in de omgeving? Wat betekent eigenlijk “gericht” opleiden? Is dat een smalle opleiding om te voldoen aan de vragen van vandaag en morgen? Maar hoe zit het dan met de mogelijkheden van jongeren om ook een antwoord te zijn op de vragen van overmorgen en volgende week? Die kunnen immers wel eens heel anders zijn.
Is het in die bedrijfsscholen echt allemaal zoveel beter? Of hebben zij hun pr en lobby beter voor elkaar?

Waardoor wordt die trage reactie overigens veroorzaakt?
Denk eens aan de rechtspositie van docenten in de onderwijsinstellingen tegenover de ruimte die bedrijfsscholen hebben. Die laatsten kunnen per jaar hun behoefte in kaart brengen en de benodigde mensen, via de mbo’s, inhuren. De structurele verplichtingen, inclusief eventueel wachtgeld, ligt dan bij de onderwijsinstellingen. Hoe gaat dat als er straks sprake is van rechtstreekse bekostiging?

Bij dit voorstel wordt een beroep gedaan op een vorm van gelijke behandeling? Maar hoe gelijk wordt het dan?
Ik wees al op het vraagstuk van rechtspositie. Daar komt nog wel wat bij:
– hoe zit het met de (financiēle) verantwoording? Moeten bedrijven straks aan dezelfde voorwaarden voldoen? Hoe gaan zij dan een scheiding aanbrengen tussen besteding van publieke en private middelen? Valt dat daadwerkelijk te controleren? Of kijken we alleen naar de output: het aantal gediplomeerde leerlingen?
– hoe zit het met de vergelijking tussen mbo en hbo? In het artikel lees ik alleen over deze ontwikkeling op mbo-opleidingen. Gaat het ook voor hbo gelden?
– wordt straks ook het particuliere vo-onderwijs in ons land door het rijk bekostigd? Die zeggen immers ook dat ze veel beter aansluiten bij vragen van leerlingen. ouders, omgeving.

Tenslotte nog een meer principiële overweging. Het denken achter dit proefproject lijkt gebaseerd op de overtuiging dat marktwerking en concurrentie helpen bij het leveren van kwaliteit. Op basis van die overtuiging wordt nu al enkele jaren de publieke sector uitgekleed. En waar zien we nu daadwerkelijk betere kwaliteit? In de zorg? Bij de inburgeringscursussen?
Onderwijs hoort een plaats te hebben in het publieke bestel als algemeen toegankelijke, bekostigde voorziening. Uiteraard dient daarbij oog te zijn voor kwaliteit, flexibiliteit, doelmatigheid, etcetera. We hoeven het scholen niet makkelijker te maken dan het is.
Tegelijk kun je je afvragen of dit voor al het onderwijs voor iedereen en altijd moet gelden. Voor bepaalde doelgroepen, bepaalde situaties, bepaalde doeleinden kan het het overwegen waard zijn om meer vraagsturing te organiseren. Daarbij zou je potentiële studenten de beschikking kunnen geven over een opleidingsbudget dat bij publieke, maar ook bij particuliere aanbidders besteed kan worden. Ik denk dat dat een goed instrument kan zijn om eigen verantwoordelijkheid voor employability te stimuleren. Maar dan heb ik het in het algemeen over wat oudere mensen, die in het algemeen werk(ervaring) hebben en verdere stappen willen zetten in hun loopbaan. Dat is een andere doelgroep, die om andere maatregelen vraagt dan de 17-jarige vmbo-er die niet alleen een beroep wil leren, maar ook nog ruimte vraagt (en moet krijgen) om zich te ontwikkelen tot deelnemer aan onze samenleving. Dat is een opdracht die we als samenleving, en dus publiek, aan moeten gaan.

Pleidooi voor bedrijfsscholen: eens met het probleem, maar niet met de oplossing

In het Financieel Dagblad van 31 oktober pleit Anne Wil Lucas, namens de VVD woordvoerder beroepsonderwijs in de Tweede Kamer, voor overheidsfinanciering van bedrijfsopleidingen.Zoals altijd lukt het iemand in de week voor de behandeling van de onderwijsbegroting om een podium te vinden voor een bijzonder idee.
Meestal ebt die aandacht na de behandeling snel weg, dus wat dat betreft kunnen we gewoon doorgaan met ons werk. Maar daarvoor is het idee van Lucas, waar ik het grotendeels mee oneens ben, te interessant. Bovendien heeft zij in een aantal observaties gelijk als ze bepaalde problematiek aan de orde stelt.

De kern van haar betoog:
– het MBO kan niet snel genoeg reageren op ontwikkelingen in de arbeidsmarkt
– als bedrijven investeren in opleidingen mogen ze daarvoor ook beloond worden

Op deze twee punten ben ik het grotendeels eens.
Aangezien de noodzaak, volgens Lucas, voor een andere aanpak begint met de traagheid van het onderwijs, sta ik daar even bij stil. Want heeft Lucas zich weleens afgevraagd hoe die ontstaan is? Weet Lucas wat scholen door moeten maken als ze wel snel willen reageren? De aanpassing van een onderwijsprogramma vraagt niet alleen tijd omdat scholen traag zijn. Het vraagt vooral tijd omdat het allemaal binnen strak dichtgeregelde kaders van kwalificatiedossiers, inspectiekaders, onderwijstijd, etc moet gebeuren.
Het lijkt er sinds enige tijd op dat het ministerie bereid is om wat te doen aan die strakke kaders. Dat zou het voor scholen beter mogelijk moeten maken om wel snel te reageren. En dat beschouw ik voor mezelf, als bestuurder van zo’n traag ROC, dan ook direct als een opdracht.
Daarvoor pleitte ik al eerder, ook in dit blog. Zie onder andere Beroepsonderwijs is van de regio (mei 2012) en de reeks Samenwerken is meer … (juli/augustus 2012)
Het voorstel van Lucas leidt tot een beweging van het onderwijs richting vrije markt. In plaats van samenwerken gaan scholen en bedrijven met elkaar concurreren om de leerling/student. Dat past bij haar overtuiging als liberaal dat de vrije markt zoveel mogelijk de ruimte moet krijgen.
Maar het past bij mijn overtuiging dat een aantal zaken in het publieke domein hoort. Onderwijs, tenminste tot het niveau van een adequate kwalificatie voor de arbeidsmarkt, is er daar een van. Dat hoort in scholen thuis. En scholen voor beroepsonderwijs zijn geen knip voor de neus waard als ze bedrijven niet betrekken bij die opdracht. En die bedrijven zijn volgens mij mans genoeg om te zorgen dat ze voldoende beloond worden voor hun inspanningen. De belangrijkste beloning is misschien wel de goed opgeleide, gemotiveerde werknemer die ze binnenkrijgen. Maar als er ook iets in de financiële sfeer moet gebeuren … dan durf ik dat wel aan de markt tussen scholen en bedrijven over te laten.

Verdwijnen MBO-banen vraagt breed offensief i.p.v. één oplossing

Dit wordt een somber bericht, maar ook een oproep tot actie. Een vraag om op te tellen i.p.v. te kiezen.
Gisteren zag ook ik de reportage in Nieuwsuur: 500.000 MBO-banen verdwijnen in de toekomst.
NIeuwsuur
Mijn eerste reactie: dit was al bekend, maar wie komt er met een oplossing? Verder denkend verander ik die vraag in:
– Is er wel een oplossing?
– Is er wel één oplossing?
Laat ik daar eens bij stilstaan …

Is er wel een oplossing?
Gesprekken over dit probleem gaan maar al te vaak over verkeerde keuzes van jongeren, van scholen of van bedrijven. Te vaak wordt voor een populaire studie gekozen. Er wordt te weinig gekeken naar het perspectief op werk. Bedrijven zijn te veel met de korte termijn bezig. Scholen willen alleen maar zoveel mogelijk studenten inschrijven.
Maar zit daar het probleem wel? En daarmee ook … moeten we daar de oplossing zoeken?
Is het niet zo dat het verdwijnen van banen leidt tot een situatie waarin er meer mensen naar een baan zoeken dan er banen beschikbaar zijn? Denk niet aan een bepaalde sector, maar “gewoon” aan het totaal! Als dat zo is, hebben we niets aan betere keuzes of een betere afstemming tussen school en bedrijf. Dan zijn er “gewoon” meer mensen dan banen.
Dat betekent dus dat de oplossing gezocht zou moeten worden in:
– minder mensen (lastig voor elkaar te krijgen en nog lastiger te regelen)
– mensen die minder werken (slecht voor de economische groei als minder werken ook leidt tot minder productiviteit)
– meer banen (maar die moeten dan wel geschikt zijn voor de mensen die nu buiten de boot dreigen te vallen)

Is er wel één oplossing?
De meest gehoorde oplossingen tot nu toe vat ik als volgt samen:
1. In de techniek zijn banen genoeg, dus zorg voor het juiste keuzegedrag. Dwing jongeren desnoods om voor bepaalde sectoren te kiezen. Sluit opleidingen die onvoldoende perspectief op werk bieden.
2. Zorg dat jongeren hun opleiding op een hoger niveau afsluiten. Daarmee sluit hun diploma meer aan op de vraag naar hoger gekwalificeerd personeel vanuit de bedrijven.

Bij beide oplossingen zijn kanttekeningen te plaatsen:
1. De vraag naar mensen in de techniek varieert sterk per regio. Onlangs verscheen een rapport bij SER Noord Nederland waarin geconstateerd wordt dat er de komende tijd eerder sprake zal zijn van een overschot aan MBO-ers dan een tekort. Advies SER-NN
2. Opleiden op een hoger niveau is een goede zaak, maar we moeten niet de illusie hebben dat het haalbaar is om dat voor iedereen te laten slagen. Om het populair te zeggen: we kunnen niet iedereen slimmer laten worden…

Zo kun je nog even doorgaan. Er zijn meer oplossingen denkbaar. En bij al die oplossingen zijn kanttekeningen te plaatsen:
3. Biedt het terughalen van industrie die eerder geoutsorced werd voldoende volume om het verlies aan banen te compenseren?
4. Zijn de desbetreffende banen op het niveau van de banen waar we nu zo massaal aan verliezen? Of komen er in ruil voor het verlies op MBO 2/3 banen op MBO+ of HBO niveau terug?
5. Zijn er banen te realiseren door binnen huidige werkprocessen door middel van job carving functies te creëren op MBO 2/3 niveau? Valt dat binnen de mogelijkheden van een bedrijf? Ten koste waarvan gaat dat? Hoeveel banen zijn op die manier te realiseren?

Wellicht valt er meer te bedenken …
6. Wat kan het investeren op maakindustrie en ambachtelijke beroepen aan (nieuwe) banen opleveren?
7. Hoe kunnen we de effecten van verdringing van hoog naar laag beperken of voorkomen?
8. Hoe kunnen opleidingen zorgen dat mensen flexibeler inzetbaar zijn in een steeds sneller veranderende beroepenwereld?

Ik sluit af met een paar voorzichtige conclusies:
– Het probleem is complex en dé oplossing is niet voorhanden.
– De discussie moet zich niet richten op de vraag welke oplossing de beste is, maar hoe we zoveel mogelijk eventuele oplossingen in praktijk kunnen brengen onder het motto “alle kleine beetjes helpen”.
– De verschillen, zelfs binnen een klein land als Nederland, zijn groot. Dat vraagt om veel ruimte voor de regio om daar passende maatregelen te nemen.
– Die maatregelen gaan alleen helpen als partijen, zoals onderwijs, overheid en ondernemers, niet naar elkaar kijken maar met elkaar de handen ineen slaan. We zullen het samen moeten doen!

Ruim baan voor het ambacht, maar verwacht geen wonderen

Onlangs las ik de reactie van het kabinet op het SER-advies “Handmade in Holland, vakmanschap en ondernemerschap in de ambachtseconomie”. Een belangrijk advies (en dus ook een belangrijke reactie) want het gaat over de visie op onze economie van nu en straks. Die visie spitst zich hier toe op de positie van het ambacht in die economie.
Wie de reactie leest kan zich niet aan de indruk onttrekken dat het ambacht de reddingsboei is die onze kwakkelende economie voor de verdrinkingsdood moet behoeden. Die indruk ontstaat met name door het taalgebruik aan het begin van de reactie:
“… dat de ambachtseconomie een onmisbaar onderdeel is van de Nederlandse (kennis)economie en samenleving. De ambachten leveren een substantiële bijdrage aan de economische ontwikkeling van ons land en vormen een bron van creativiteit en innovatie.”
“De ambachtelijke sector zorgt voor werkgelegenheid, creativiteit en innovatie.”
Wat hier staat ga ik niet ter discussie stellen. Waar ik wel aandacht voor vraag is het relatieve belang van deze sector. Een paar vragen daarover:
– hoe groot is het percentage werkenden in de ambachtseconomie?
– hoeveel banen staan op de tocht in andere economische sectoren?
– hoeveel van die verdwijnende banen kunnen vervangen worden door banen in de (wellicht groeiende) ambachtseconomie?
– hoeveel mensen hebben die talenten die noodzakelijk zijn om in de ambachtseconomie succesvol te opereren?
Het denken over ambachten lijkt soms gedreven te worden door een vorm van paniek over het uitblijven van antwoorden op prangende vragen rondom de economische ontwikkelingen, de arbeidsmarkt en de relatie met het (beroeps)onderwijs.
En in paniek wordt vaak (of altijd) veel (of alles) door elkaar gehaald. Dat zien we terug in de terminologie in de kabinetsreactie. In deze wereld hangt veel natuurlijk met elkaar samen, maar die samenhang wordt een warboel als je alles door elkaar haalt.
Zo wordt de aandacht voor het ambacht gecombineerd met mogelijke tekorten op de arbeidsmarkt in de sector techniek. Dat laatste wordt inmiddels ook al weer ter discussie gesteld en lijkt in elk geval een stuk diverser te liggen dan we dachten. Maar de vraag is vooral of datgene wat in de techniek aan vakmanschap gezocht wordt overeenkomt met wat we onder ambachten verstaan.
En wat er wel of niet onder die term valt blijft in de reactie onbesproken. Ik kom wel expliciet tegen wat het NIET is. Daarmee worden de traditionele beelden van (oude) ambachten verwezen naar de geschiedenisboeken.
Maar ik lees nergens wat het WEL is, die moderne ambachtelijkheid.
Een tweede verwarrende zaak is het mengen van de begrippen ambachtelijkheid en vakmanschap. Nou vraagt een ambacht natuurlijk om vakmanschap. Maar we zouden het begrip vakmanschap veel breder moeten definiëren. Eerder schreef ik daarover naar aanleiding van een rapport van het SCP. (Zie: https://frankvanh.wordpress.com/2014/02/06/vakmanschap-het-probleem-of-de-oplossing/ )
Verder valt me op dat de ambachtseconomie soms gelijkgesteld wordt met de technieksector. Meer aandacht voor ambachtelijke vaardigheden in het onderwijs is hetzelfde als ruimte voor praktische vaardigheden en, erger nog, wordt verward met ruimte voor een praktische leerstijl.
Ook wordt de huidige aandacht voor excellentie in het onderwijs mijns inziens iets te makkelijk op één hoop gegooid met de gepredikte waardering voor het ambacht. Excellentie en ruimte voor talentontwikkeling zijn uitdagingen die we als scholen zeker aan moeten gaan. Maar dan wel in de volle breedte en op alle niveaus, niet alleen voor een, volgend mij relatief klein, deel van de arbeidsmarkt dat zich laat definiëren als ambachtseconomie.
Tenslotte … de redding voor de Nederlandse economie moeten we, volgens vele opinieleiders, zoeken in de maakindustrie. Ook dat begrip overlapt deels de ambachtelijke sector. Maar als het niet meer dan dat is, zal het die beloofde redding zeker niet brengen. Daar is meer voor nodig, en dat betekent dat we niet moeten kiezen of delen, maar optellen: we moeten het hebben van alle (kleine) beetjes die kunnen helpen. De ambachtelijke sector is er daar zeker ook één van, maar zeker niet de enige.

De arbeidsmarkt … misschien meer markt dan je denkt

Een collega vroeg me om even mee te denken ter voorbereiding op een presentatie. Hier het resultaat … veel vragen … wie heeft antwoorden?

Als ik je goed begrijp komt de vraag neer op het volgende:
– Werk een casus uit rondom de volgende vraagstelling: “vind de arbeidsmarkt en vertaal leerdoelen”
– Daarbij gaat het om een verkenning van factoren die groei en innovatie tegengaan
– Het moet uitmonden in drie werkvragen, gericht op (ik citeer:) “tegen welke problemen loopt u aan binnen het onderwijs en waarom houden deze problemen innovatie of groei tegen?”

Een eerste brainstorm roept onderstaande vragen en gedachten bij me op:
– Wie moet de arbeidsmarkt vinden (school, gemeente/overheid, student)
– Welke leerdoelen? Wiens leerdoelen? Waartoe leert de student?
– Kun je spreken van DE arbeidsmarkt? is duidelijk wat DE arbeidsmarkt wil?
– Een markt is een plaats waar vraag en aanbod bij elkaar komen. Is de arbeidsmarkt te vergelijken met een zaterdagmarkt, waar veel verschillende soorten vraag en aanbod elkaar proberen te vinden? Of is het een automarkt, met een vooraf redelijk bekend aanbod en dus ook een meer omschreven doelgroep?
– Op een markt zijn vraag en aanbod actief op zoek naar elkaar. Denk maar aan de marktkoopman die zijn waar luidkeels aanprijst voor de zoekende klant. Op de markt koopt een klant, juist door dat aanprijzen, wel eens iets waarvoor hij niet de deur uitging. Het is dus niet alleen zaak dat onderwijs/student de arbeidsmarkt vindt, maar ook andersom “vindt het talent dat je zoekt” is een opdracht voor ondernemers.
– In de vraagstelling is sprake van groei en/of innovatie. Zijn dat twee begrippen die we door elkaar gebruiken? Wie moet er eigenlijk groeien? Groei van het bedrijf, van onze studenten, van de medewerkers van het bedrijf? Is een einde aan de groei, van wie of wat dan ook, denkbaar?

Waar lopen wij als beroepsopleiding tegenaan:
– Zeer uiteenlopende vragen vanuit ondernemers, gesimplificeerd in de tegenstelling tussen breed en smal opleiden, waarover ondernemers het niet eens zijn
– We weten allemaal dat de beroepen over vijf jaar anders zijn dan nu. We weten niet hoe ze er dan WEL uitzien. Dat maakt specifiek opleiden nagenoeg onmogelijk. Onderzoek wijst uit: voor korte termijn biedt specifiek opleiden meeste kans op werk, maar voor duurzame inzetbaarheid (en dus voor werk op lange termijn) zijn bredere opleidingen meer geschikt.
– Ondernemers die nu een acute vraag hebben naar werknemers (in opleiding) bedienen, betekent de vraag van vandaag beantwoorden. Maar bereiden we onze studenten dan voor op de vraag van morgen?
– In alle sectoren zien we banen uit het middensegment verdwijnen t.g.v. automatisering en outsourcing. Wat het middensegment is, qua opleidingsniveau, verschilt per sector. In grote lijnen gaat het om niveau 2 en 3. Naast de opdracht om toe te leiden naar de arbeidsmarkt, hebben wij de opdracht om de groep studenten uit dat middensegment op te leiden en toe te leiden naar een perspectiefrijke toekomst. Kunnen we die nog bieden aan degenenen die met dit niveau “aan hun plafond” zitten? Moeten zij straks onder hun niveau gaan werken omdat werk op hun niveau niet beschikbaar is en omdat ze niet op een hoger niveau kunnen komen? Wat betekent dat voor hun motivatie op langere termijn? En betekent dat dat zij anderen verdringen voor wie dat niveau wel passend is bij hun capaciteiten?
– Betekent groei/innovatie in bedrijven ook dat zij veranderen om op deze maatschappelijke ontwikkelingen een antwoord te geven? Zijn bedrijven bereid om processen anders in te richten ten behoeve van een betere aansluiting tussen vraag en aanbod?

Tja, zoals gezegd, vragen genoeg …

Hoe vindt de boer zijn nieuwe baan?

Beste Frank Kalshoven,

Zoals (bijna) iedere week, ook nu weer met interesse je wekelijkse column gelezen. En voor het eerst leidt het tot een reactie, omdat je een onderwerp aansnijdt dat mij momenteel erg bezighoudt.
De voortgaande robotisering vraagt van mensen om te gaan zoeken naar nieuwe banen. Begrijpelijk en terechte constatering. We spannen immers het paard achter de wagen als we, uit angst voor werkloosheid van bepaalde groepen, de robotisering tegen zouden gaan. Dan wordt arbeid iets wat niet meer noodzakelijk is, maar toch behouden blijft als vorm van bezigheidstherapie.
Daarmee ben ik het dus erg eens. Maar ik zie een probleem ontstaan …
Als bestuurder van een ROC zie ik in de MBMO-sector drie groepen jongeren ontstaan:
De toppers die vaak doorstuderen op HBO, maar ook met een MBO-diploma gewild zijn op de arbeidsmarkt. ZIj hebben het gevraagde niveau, de vaardigheden en de benodigde flexibiliteit om zich op de arbeidsmarkt, hopelijk gedurende een lange tijd, staande te houden.
De “onderkant” die om wat voor reden dan ook niet in staat is een startkwalificatie te halen, of die zich ondanks die startkwalificatie, niet weet te redden op de arbeidsmarkt. Voor hen bedenken we plannen, acties, regelingen, etcetera. Op het niveau van nagenoeg ongeschoolde arbeid zijn er voor hen de nodige mogelijkheden om in het levensonderhoud te voorzien. Alhoewel dit een kwetsbare groep is en blijft, heeft de markt voor hen wel het nodige te bieden.

Mijn zorgen gaan uit naar wat ik hier maar de “tussengroep” noem. Zij halen, al dan niet met veel moeite, hun diploma op niveau 2 of 3. Daarmee voldoen zij aan de standaardeis van een startkwalificatie, wat zoveel wil zeggen als “geschikt om aan het werk te gaan”. Maar blijkt dat niet steeds vaker een illusie? Zit de arbeidsmarkt nog wel op deze mensen te wachten? Het zijn juist deze banen die, ten gevolge van die robotisering, steeds meer verdwijnen. Of het nou in de industrie is, in de dienstverlening, de automatisering, of wat dan ook … deze mensen werken op de afdelingen die gesaneerd worden omdat het werk overgenomen kan worden door machines.
Wat hebben wij hen te bieden? Zijn er voor deze groepen bereikbare nieuwe banen? Of gaan zij tenonder in het adagium dat we allemaal op een hoger niveau moeten gaan (af)studeren? Terwijl het behaalde diploma voor hen vaak ook het hoogst bereikbare (b)lijkt te zijn.
Zijn zij dan gedwongen om “onder hun niveau” werk te zoeken en te vinden? Worden zij de concurrenten van de zwakere groep aan de onderkant waar ik hierboven over sprak?
Ik weet het niet … maar het baart wel zorgen ….

Met vriendelijke groet,


Mijn laatste tweets

Archief

Categorieën