Posts Tagged 'onderwijs 3.0'

Met minder handen licht werk

Iedereen lijkt ervan overtuigd dat we binnen afzienbare tijd binnen het onderwijs te maken krijgen met een personeelstekort. Vergrijzing van het huidige personeelsbestand is gaande en daarmee lijkt zo’n tekort onontkoombaar, mede met het oog op het feit dat er minder jongeren komen en dat het onderwijs nou niet bepaald populair is als werkkring.
Tegelijk lijkt het onderwijs te vragen om meer personeel. De aandacht voor vaardigheden, het werken aan competenties, het coachen en begeleiden van jongeren, het zijn allemaal zaken die lijken te leiden tot een verlaging van de ratio docent-leerling in plaats van een verhoging van die ratio.
Hieronder een aantal ideeën om dit te doen zonder dat dit tot groot kwaliteitsverlies hoeft te leiden:

Jongeren raken steeds meer gewend aan gebruik van social media. Dat kan helpen bij ondersteuning van zelfstandig werken met behulp van IT.

Je leert het meeste door dingen uit te leggen aan anderen. Laat ouderejaars onder begeleiding lesgeven aan jongerejaars.

Creëer mogelijkheden om te leren voor een beroep in de omgeving van dat beroep. Dat kan in leerbedrijven, op stageplekken, via simulaties, op echte werkplekken in de eigen school.

Maak meer gebruik van de kennis in bedrijven, door mensen uit die bedrijven te betrekken bij opleidingen. Maak het opleiden van nieuwe medewerkers tot reguliere taak van werknemers die daar affiniteit mee en kwaliteit voor hebben.

Informatie-overdracht kan plaatsvinden met behulp van moderne middelen. Opnemen en beschikbaar stellen via internet (Youtube) maakt het mogelijk om een eenmalige inzet van een docent vele malen te benutten.

Voor alle voorbeelden geldt dat je ze af kunt schieten door ze te ver door te voeren. Ook hier geldt: met mate en stap voor stap!
Er zullen meer mogelijkheden zijn en het probleem zal hiermee niet volledig verdwijnen. Ik ben er wel van overtuigd dat we initiatieven zoals deze ruimte moeten geven om ons onderwijs toekomstbestendig te maken.

Op weg naar Onderwijs 3.0

Al eerder schreef ik een blog n.a.v. het lezen van Society 3.0. Dat is wat mij betreft een zeer inspirerend boek van Ronald van den Hoff. Het 3.0 denken wordt in dit boek uitgewerkt op een groot aantal terreinen. Het zal geen verbazing wekken dat mij een aantal terreinen het meest boeien. Uiteindeiljk is de keuze voor 3.0 natuurlijk geen selectieve keuze. Het is “alles of niks”. Maar je kunt voor je eigen denken en in je eigen situatie wel eigen aanknopingspunten kiezen.
Voor dit stukje gebruik ik daarvoor het denken over organisatie 3.0. Ik probeer het toe te passen op een schoolorganisatie, voor zover mogelijk benaderd als onderwijs 3.0.

Ik begin met enkele citaten uit het hoofdstuk over onderwijs 3.0 uit het boek Society 3.0

“Onze leerinstituten moeten lerende mensen opleveren, die kennis kunnen produceren door het bestaande te delen met anderen en vervolgens te remixen met nieuwe ideeën; die verandering en ontwikkeling als noodzakelijk en tevens doodgewoon ervaren; mensen die zichzelf laten zien en zich gedragen als betekenisgevende wezens; mensen die hun eigen weten, ervaring en kennis kunnen mobiliseren en organiseren voor zichzelf en in relatie tot anderen; als WereldMensen bedoel ik.”
“We leiden mensen op voor beroepen die over 5 jr niet meer bestaan, we moeten opleiden voor beroepen die pas over 5 jr ontstaan.”
“In mijn optiek beginnen we met nadenken over de letterlijke plek van scholen in de samenleving. Geen gesloten instituut meer, maar een open plek, bruisend, creatief en sociaal: plaats voor ontmoeting en activiteiten binnen de wijk, dorp of stad waar de school gevestigd is.”

Stevige uitspraken die de fundamenten van het huidige onderwijs op losse schroeven zetten. Die fundamenten definieer ik hier als:
“We weten wat en hoe we ze willen laten leren”.
“Wij weten het, zij nog niet”.
“En dat doen we in een klaslokaal”

Om dit los te laten en onderwijs te ontwikkelen dat past bij de eerdere citaten is een totaal andere benadering noodzakelijk van het begrip school en van de organisatievormen die nu binnen het onderwijs aanwezig zijn.

Gelukkig kent het boek ook een hoofdstuk over organisatie 3.0. Aan de hand van enkele citaten daaruit sta ik stil bij enkele elementen van de Schoolorganisatie 3.0.

“In de traditionele teamorganisatie zijn de te behalen doelen doorgaans helder omschreven, evenals de weg ernaar toe, zoals de taakverdeling en verantwoordelijkheid. Een waardenetwerk kenmerkt zich vooral door gedeelde uitgangspunten en een samen te ontdekken creatiepad in een context van collectieve verantwoordelijkheid.”
Dus moeten scholen afscheid nemen van het oude teamdenken. In plaats van over resultaatverantwoordelijke teams spreken wij op school steeds meer over resultaatverantwoordleijk gedrag. Dat valt niet met een structuuringreep te regelen. Het vraagt een cultuur die de ontwikkeling van dit gedrag stimuleert.

Daarnaast maakt dit citaat duidelijk dat het einde van het blauwdrukdenken nabij is (of zou moeten zijn). Wie meemaakt hoe scholen worstelen met de druk van het gestandaardiseerde inspectiedenken, de afvinkmentaliteit van ranglijstjes die kwaliteit beogen te presenteren, de administratieve oplossingen die gezocht worden om voldoendes te scoren, kan niet anders dan onderschrijven dat dit een heilloze weg is.
Wij nemen jongeren in onze school op die overal weggestuurd zijn. En we krijgen problemen als we hen geen diploma laten halen. Zowel die jongeren als wij hebben, in elk geval in veel gevallen, wel iets anders aan ons hoofd. Het gaat wat mij betreft om de vraag of het ons lukt deze jongens en meiden weer te motiveren om voor en met zichzelf aan de slag te gaan. Lukt het ons om bij hen weer een drive te ontwikkelen die zorgt dat zij de WereldMensen worden waar Society 3.0 behoefte aan heeft?

Maar het vraagt WereldBurgers om WereldBurgers te ontwikkelen. Dus we zullen naar onszelf moeten kijken: bestuur, management, docenten en andere medewerkers van scholen moeten zichzelf en elkaar opnieuw uitvinden. Onze professionaliteit moet een groeisprong doormaken waarmee we de Schoolorganisatie 3.0 tot stand kunnen brengen en in stand kunnen houden.

“Organisatie 3.0 kent een minimale structuur; die zal de medewerker geen houvast bieden. Het houvast moet komen van de veiligheid die men ervaart om autonoom te kunnen handelen.”

Autonome professionals ontwikkelen het onderwijs van de toekomst. Dat vraagt iets van de organisatie en vooral ook van het leiderschap binnen scholen. Eerder sprak ik over de ontwikkeling van resultaatverantwoordelijk gedrag en de noodzaak van een cultuur die dat bevordert. Leiderschap binnen een school moet passen binnen die cultuur.

Daarover weer enkele citaten:
“Faciliteren van ondernemerschap; vooral mogelijk gemaakt door vertrouwen te creëren binnen en buiten de organisatie. Alleen leiderschap dat open communicatie bevordert kan mensen helpen om met vergaande empowerment om te gaan. Kruisbestuiven: contact leggen met ogenschijnlijk branchevreemde organisaties; podium bieden aan de energie van jong ondernemerschap. Dit leidt tot onverwachte maar innovatieve cocreaties, die waarde creëren voor onze verschillende stakeholders.”

Ik wens het onderwijs in Nederland veel ondernemerschap, open communicatie en kruisbestuiving toe!


Mijn laatste tweets

Oeps: Twitter reageert niet. Wacht svp een paar minuten en ververs deze pagina.

Archief

Categorieën