Posts Tagged 'onderwijsbestuur'

Een kwestie van kiezen??? … Dan wel voor kwaliteit!!!

Vorige week stond er een “must read” in VONK, een wekelijkse bijdrage van de Volkskrant. Het gaat om een artikel van Jikke Emmelkamp, onderwijzeres in hart en nieren.
In het artikel reflecteert zij op het resultaat van een week tijdschrijven. En wat blijkt:
– ze besteedt minder dan de helft van haar werktijd aan lesgeven
– ze werkt fulltime, terwijl ze een part time aanstelling heeft
– ze vraagt zich steeds weer af hoe het beter kan

Als ik de rest van haar relaas lees, dan kom ik tot één hoofdconclusie: wij durven geen keuzes te maken bij de inrichting van ons onderwijs!

Dus besteden we meer aandacht aan de basisvaardigheden taal en rekenen, maar blijven we ook alle andere zaken doen. Want die zijn maatschappelijk noodzakelijk, breder vormend, gericht op andere, net zo noodzakelijke, vaardigheden.

Dus vinden we de mening van een leerkracht over de voortgang van leerlingen van belang, maar willen we die voortgang ook zo objectief mogelijk getest zien. Dus spinnen centra garen bij de ontwikkeling van landelijke, genormeerde toetsen.

Dus moet er sprake zijn van professionele ruimte bij docenten en docententeam, maar wordt die ruimte volledig dichtgeregeld uit angst voor …. wat eigenlijk????

De oplossing???

Het mag duidelijk zijn: ons onderwijs heeft behoefte aan keuzes. En de fundamentele keuze is volgens mij de keuze voor ruimte en vertrouwen in de richting van professionals. Die professionals zijn op de eerste plaats de docenten en hun (direct) leidinggevende. Daar ligt het primaat voor de inrichting van het onderwijs. Daar moeten de keuzes gemaakt worden omdat daar de mensen zitten die (horen te) weten wat het beste is voor leerlingen en studenten.

Maar dat vraagt meer dan alleen ruimte geven. Zoals Edith Hooge onlangs stelde: “meer ruimte vraagt om stevige sturing”. Zij gaf een aantal aanbevelingen die wel eens een sleutel kunnen bieden bij het daadwerkelijk maken van keuzes in een cultuur van professionele ruimte:

Zorg dat leraar weer een beroep met status wordt door:
– betere lerarenopleidingen met strenge selectie
– de aanpak van deeltijdwerk
– een verhoging van de beroepsstandaard door beroepsverenigingen met verplichte professionalisering en publieke verantwoording

Focus meer op inhoud en kwaliteit van het werk door:
– minder focus op salaris en arbeidsvoorwaarden in gesprek tussen bonden en werkgevers
– aanpak van onvoldoende presterende docenten en leidinggevenden

Biedt niet alleen het perspectief van de professional, maar van alle betrokkenen een plaats in het onderwijsbestuur.

Lijkt me de moeite van het overdenken waard …

Het moet om het leren blijven gaan

Meestal heeft zo’n blogpost als deze een aanleiding. Iets dat me tot denken zet omdat ik het van belang vind er iets mee te doen. Van denken naar doen, zeg maar.
Nu zijn er twee aanleidingen, misschien wel drie.
Morgen leggen twee collega-bestuurders een eed af. In navolging van bankbestuurders gaan we nu ook in het onderwijs beloven dat ….
Ja, wat eigenlijk? Sommigen interpreteren het als een belofte om je best te doen, om je werk zo goed mogelijk te doen … Tja, ik mag hopen dat we dat al deden.
Mijn collega’s gaan morgen beloven dat ze het ondewrijs en de leerling centraal stellen. Als we dat morgen beloven, wat deden we dan gisteren?

De eed voor onderwijsbestuurders volgt die van bankiers op. Is de situatie in het onderwijs dan ook vergelijkbaar met de bancaire sector?
Volgens mij niet. Zonder mezelf tot deskundige te bombarderen zie ik in de bankenwereld:
– een beperkt aantal grote spelers die de markt domineren
– een aantal dubieuze producten die door alle grote spelers in de markt gezet zijn
– een sectorbreed beloningssysteem dat mikt op korte termijn winst
– aandeelhoudersbelang dat prevaleert boven klantbelang

De situatie in het onderwijs is echt anders:
– het aantal instellingen is vele malen groter
– er is geen sprake van enkele instellingen die het systeem dragen en daarom “too big to fail” zijn
– er is wel sprake van enkele dubieuze praktijken, maar die staan niet symbool voor de sector
– ten opzichte van het aantal instellingen blijven de uitwassen incidenten

Dat brengt me op de tweede aanleiding voor dit blog: de berichten over ondermaatse opleidingen die zijn aangeboden ten behoeve van belastingvoordeel voor bedrijven. Scholen lijken daarbij financiële resultaten belangrijker gevonden te hebben dan leerresultaten. Om die resultaten te boeken zijn grenzen van wetgeving opgezocht en regels zo uitgelegd dat niet de geest, maar de letter van de wet bepalend werd.

De sector heeft volgens mij geen behoefte aan bestuurders die beloven hun best te doen, maar aan bestuurders die overtuigd voor onderwijs kiezen dat zich niet laat sturen door strategieën uit de private sector.
Het gaat om resultaten van leerlingen en studenten, niet om prachtige cijfers in de jaarrekening. En daarbij passen grote vraagtekens bij termen als marktwerking, concurrentie en prestatiebeloning.

Onderwijskwaliteit: over reacties en oorzaken

Het is duidelijk dat we in Nederland niet tevreden zijn over de kwaliteit van ons onderwijs. Voor het gemak ga ik me hier beperken tot het MBO, maar de vraag is of alles wat hier volgt niet voor de hele onderwijssector geldt.

Bij het gesprek over dat gebrek aan kwaliteit wordt steeds weer gewezen op dezelfde oorzaken:

  • scholen zijn te groot geworden
  • bestuurders zijn vooral uit op macht en zelfverrijking
  • docenten krijgen onvoldoende ruimte voor het uitoefenen van hun vak

Laten we dit vraagstuk eens nader bekijken.

Zo’n 70% van de effectiviteit van het onderwijs wordt bepaald door de kwaliteit van de interactie tussen docent en leerling. Als de resultaten achterblijven moeten we dus op de eerste plaats kijken naar de kwaliteit van die interactie. En als we beter onderwijs willen, dan kunnen we dus maar het beste investeren in die interactie. Lijken me logische conclusies.

De relatie tussen kwaliteit van interactie en omvang van de scholen?

Mij lijkt het vergezocht om te vermoeden dat hier een eenvoudige, eenduidige relatie te leggen valt. Wat er gebeurt tussen docent en leerling hangt toch vooral af van de kwaliteit van die docent? En op een of andere manier lukt het ons niet om aan die kwaliteit heldere eisen te stellen. Zo hebben we bijvoorbeeld weinig invloed op de manier waarop docenten hun verplichte scholingstijd invullen. Dus is het maar de vraag of deze tijd echt gebruikt wordt en of dat op een effectieve manier gebeu

De relatie tussen de kwaliteit van de interactie en de bestuurder?

Persoonlijk heb ik niet de illusie dat ik in mijn rol als bestuurder direct kan sturen op verhoging van de kwaliteit van hetgeen zich afspeelt tussen docent en leerlingen. Uiteraard kan ik wel een indirecte invloed uitoefenen in termen van werkomstandigheden in de breedste zin van het woord.

Helaas krijgt het gesprek over de rol van bestuurders vooral inhoud door incidenten, (inderdaad ook echte) misstanden en vooringenomen journalistiek. Gelukkig kom ik in mijn werk nog steeds vooral collega’s tegen die schoolbestuurder werden om een positieve rol te spelen in de kwaliteit van het onderwijs in een snel veranderende samenleving. En misschien is dat wel de positie van de bestuurder op het speelveld: het snijvlak van school en omgeving. In de gaten houden wat daar gebeurt en met de mensen in school en omgeving bedenken hoe de school daar het beste op kan reageren. Tenslotte proberen om die reactie zo goed mogelijk te faciliteren.

De relatie tussen de kwaliteit van de interactie en de professionele ruimte van de docent?

Ook hier heb ik twijfels over deze relatie. Het bieden van ruimte aan docenten is een vanzelfsprekendheid geworden die we, zo lijkt het soms, niet meer ter discussie mogen stellen. Dat gebeurt onder verwijzing naar de autonomie van professionals. Maar hoe zit dat bij advocaten, verplegend personeel, chiriurgen, accountants? Volgens mij allemaal beroepen die binnen de definitie van professional vallen. En tevens allemaal beroepen waarbij de uitvoering gebonden is aan een groot aantal uitvoeringsregels. Het bieden van ruimte is dus geen vanzelfsprekendheid en volgens mij evenmin een garantie voor kwaliteit.

Geen woorden, maar daden

Zojuist keek ik naar Buitenhof. Lodewijk Asscher sprak daar over sociaal-democratie. “Een kwestie van doen”, zo kun je het samenvatten. Alleen maar doen is natuurlijk niet genoeg, dus het project “Van waarde” is van belang om eens goed na te denken over een aantal zaken. Maar dat denken heeft alleen maar zin als het leidt tot actie.
Een ander voorbeeld van “geen woorden, maar daden” zit volgens mij in het feit dat het voor Asscher niet zo belangrijk is of je als sociaal-democraat lid bent van de PvdA. Sociaal-democraat ben je niet vanwege je lidmaatschap, maar vanwege je gedrag. Daarbij aansluitend, vanwege gedrag waarmee je verschil maakt voor de omgeving. Gedrag dat laat zien dat je het niet accepteert als bepaalde groepen steeds weer in de hoek zitten waar de klappen vallen.
Sociaal-democraat ben je niet (alleen) tijdens partijavonden, maar (juist) daarbuiten: in je werk, in je buurt, bij de vereniging of de school van je kinderen. Daarom geniet ik ervan om in het onderwijs te werken. Dé plek waar je verschil kunt maken voor jongeren en daarmee voor de toekomst.
Juist het beroepsonderwijs is daarom zo’n spannend en interessant werkveld. De plek waar alle groepen van de samenleving samenkomen. De plek ook waar de basis wordt gelegd voor een economie waarin vraag en aabod van de arbeidsmarkt op elkaar aansluiten.
Laten we dat onderwijs niet laten groeien in de richting van “de markt”. Laten we het niet ten prooi laten vallen aan investeringsmaatschappijen, zoals nu al het geval is met kinderdagverblijven. Kinderdagverblijven waarvan de belangrijkste doelstelling is om een hoog rendement te behalen voor de investeerders, zijn volgens mij per definitie verkeerd bezig.
De economische crisis zou ons kunnen leren dat het korte termijn denken van het angelsaksiche model zijn langste tijd gehad heeft. Onderwijs loopt vaak achter ontwikkelingen op de markt aan. Laten we hopen dat het onderwijs de fout van de markt niet maakt om te lang door te gaan op de ingeslagen angelsaksische weg. Onderwijs gaat om ontwikkelng van mensen niet om renderende aandelen.


Mijn laatste tweets

Oeps: Twitter reageert niet. Wacht svp een paar minuten en ververs deze pagina.

Archief

Categorieën