Posts Tagged 'overheid'

Minder bureaucratie … dat willen we toch allemaal

Twee ervaringen:
  1. Op een bijeenkomst die ik bijwoonde, was iedereen het er gisteren in een discussiegroep snel over eens dat het aantal regels vanuit de overheid drastisch beperkt zou moeten worden.
  2. In een verslag n.a.v. lesbezoeken kom ik op een aantal plaatsen kritiek tegen op ondersteunende diensten die niet flexibel genoeg inspelen op vragen en zich daarbij beroepen op afspraken (regels, procedures, etc.).
We vinden allemaal dat er te veel bureaucratie is. En dat daar snel wat aan gedaan moet worden. Dat is natuurlijk geen nieuw geluid. Dus waarom lukt het dan maar niet om stappen in deze richting te zetten?
  1. Bureaucratie heeft, in de oorspronkelijke betekenis, niet de negatieve lading die het begrip inmiddels heeft. Bureaucreatie zorgt voor voorspelbaarheid. Je kunt de reactie voorspellen op een vraag. Je weet wat er gaat gebeuren in een bepaalde situatie. Als je daar geen flauw benul van hebt, denk je wel twee keer na voordat je een vraag stelt of je in een bepaalde situatie begeeft.
  2. En … ook niet onbelangrijk … de enige manier om in onze situaite regels af te sfchaffen is door … het opstellen van niewue regels. Ga maar na. Zodra we zeggen dat we iets niet meer op een bepaalde manier gaan doen, is de reactie direct “hoe dan wel?”. Terwijl echte regelvrijheid vraagt om een houding van Zien wat ’t wordt. Ofwel ” gewoon beginnen, zien wat er gebeurt en dan handelen naar bevind van zaken”. Daar hoort bij dat het ook fout kan en mag gaan. En dat past niet bij de huidige cultuur waar bij fouten direct gezocht wordt naar een Barbertje om te hangen.
Maar toch:  we weten inmiddels wel dat het bedenken van meer en nieuwe regels niet echt helpt bij het oplossen van problemen. Het geeft in ieder geval altijd nieuwe problemen, want bij deze manier van ” oplossen”  hoort dat er ook nagedacht wordt over vormen van toezicht en handhaving … en daar worden dan regels voor opgesteld.
Nasst het feit dat het via meer en nieuwe regels niet tot echte oplossingen komt, mag niet onvermeld blijven dat deze aanpak een erg nadelig effect heeft op de mensen waar die regels over gaan: het maakt hen lui en afhnakelijk. Daarmee is het het einde van creativiteit en eigen initiatief, twee zaken waar we alleen maar steeds meer behoefte aan hebben.
Kortom: we kunnen niet zonder regels, maar ze zijn wel lastig. Wat nu?
Dit krijgen we niet opgelost binnen de huidige context. Ik zou willen pleiten voor experimenten met regelvrije zones. Dat kan binnen de overheid, maar er kan ook voor gekozen worden om instellingen te laten experimenteren met regelvrijheid. Volgens mij vraagt dat om het volgende:
  • formuleer zo beperkt mogelijk een aantal basale kaders waarbinnen  gewerkt moet worden
  • formuleer heldere resultaten die bereikt of verwachtingen waaraan voldaan moet worden
  • laat de betrokken instelling bedenken op welke manier zij zich wil verantwoorden met het oog op de geformuleerde resultaten of  verwachtingen
  • laat de betrokken instelling een voorstel formuleren wat er gebeurt als zij resultaten of verwachtingen niet realiseert, als zij daar tenminste op aanspreekbaar is
Voor alle duidelijkheid: je krijgt dit alleen voor elkaar als ook de instellnig waar het over gaat, intern op alle niveaus werkt op basis van deze uitgangspunten.

de LAT-relatie van overheid en onderwijs

Ik lees zojuist in NRC dat de banden tussen overheid en onderwijs de afgelopen jaren stukken losser geworden zijn. Er staat min of meer dat het er, voor wat betreft het onderwijs, weinig toe doet welke partijen aan de macht zijn. Ze hebben toch nauwelijks iets over het onderwijs te vertellen. Daar is een bestuurslaag voor in de plaats gekomen.
Is dat waar?
Volgens mij is de invloed van overheid en politiek groter dan hier beweerd wordt. Waaruit blijkt die invloed?
– hoeveel geld wordt beschikbaar gesteld
– (hoe) wordt een deel van dat geld geoormerkt
– de inspectie als waakhond voor de kwaliteit van onderwijs, wordt rechtstreeks door het ministerie aangestuurd
Wat is wenselijk?
Afgelopen donderdag pleitte ik tijdens een bijeenkomst met vooral veel MBO-bestuurders en sleutelfiguren uit politiek en bedrijfsleven voor meer resultaatafspraken binnen het onderwijs.
Vergelijk het met de afgesloten convenanten om het voortijdig schoolverlaten te verminderen. Als je de resultaten behaalt dan staat daar geld tegenover. Niet iedereen blijkt het te halen, want er blijft geld over. Dat vraagt om analyse, maar het principe achter dergelijke afspraken vind ik interessant.
In Schotland hebben scholen zelf veel invloed op de tereinen waarop ze resultaten willen verbeteren. Daarover praten ze met hun stakeholders (ouders, deelnemers, personeeel, bedrijven in de regio). Afhankelijk van de vraag en noodzaak in de omgeving worden verbeterafspraken gemaakt. Daar worden financiën aan gekoppeld. Succes levert op, mislukking kost geld.
Wat mij betreft een interessante manier waar eens goed naar gekeken kan worden. Het heeft een aantal voordelen:
– de gewenste resultaten worden meer afgestemd op behoefte in de omgeving. Daarmee ontstaat een stuk regionalisering die past bij de verschillende situaties die we in Nederland hebben. Afspraken in de vier grote steden zullen al snel anders zijn dan op het Zeeuwse platteland.
– het werk van de inspectie wordt eenvoudiger en voor de betrokken scholen een stuk transparanter. Eigenlijk kunnen ze het zelf af: laat zien dat je voor elkaar gekregen hebt wat afgesproken is.
– als scholen zelf tekenen voor de beoogde resultaten zullen ze zich er ook meer verantwoordelijk voor voelen. En als de genoemde stakeholders erbij betrokken worden zal dat gevoel van verantwoordelijkheid in de gemeenschap waar de school onderdeel van is, alleen maar sterker worden.


Mijn laatste tweets

Archief

Categorieën