Posts Tagged 'Society 3.0'

Op weg naar Onderwijs 3.0

Al eerder schreef ik een blog n.a.v. het lezen van Society 3.0. Dat is wat mij betreft een zeer inspirerend boek van Ronald van den Hoff. Het 3.0 denken wordt in dit boek uitgewerkt op een groot aantal terreinen. Het zal geen verbazing wekken dat mij een aantal terreinen het meest boeien. Uiteindeiljk is de keuze voor 3.0 natuurlijk geen selectieve keuze. Het is “alles of niks”. Maar je kunt voor je eigen denken en in je eigen situatie wel eigen aanknopingspunten kiezen.
Voor dit stukje gebruik ik daarvoor het denken over organisatie 3.0. Ik probeer het toe te passen op een schoolorganisatie, voor zover mogelijk benaderd als onderwijs 3.0.

Ik begin met enkele citaten uit het hoofdstuk over onderwijs 3.0 uit het boek Society 3.0

“Onze leerinstituten moeten lerende mensen opleveren, die kennis kunnen produceren door het bestaande te delen met anderen en vervolgens te remixen met nieuwe ideeën; die verandering en ontwikkeling als noodzakelijk en tevens doodgewoon ervaren; mensen die zichzelf laten zien en zich gedragen als betekenisgevende wezens; mensen die hun eigen weten, ervaring en kennis kunnen mobiliseren en organiseren voor zichzelf en in relatie tot anderen; als WereldMensen bedoel ik.”
“We leiden mensen op voor beroepen die over 5 jr niet meer bestaan, we moeten opleiden voor beroepen die pas over 5 jr ontstaan.”
“In mijn optiek beginnen we met nadenken over de letterlijke plek van scholen in de samenleving. Geen gesloten instituut meer, maar een open plek, bruisend, creatief en sociaal: plaats voor ontmoeting en activiteiten binnen de wijk, dorp of stad waar de school gevestigd is.”

Stevige uitspraken die de fundamenten van het huidige onderwijs op losse schroeven zetten. Die fundamenten definieer ik hier als:
“We weten wat en hoe we ze willen laten leren”.
“Wij weten het, zij nog niet”.
“En dat doen we in een klaslokaal”

Om dit los te laten en onderwijs te ontwikkelen dat past bij de eerdere citaten is een totaal andere benadering noodzakelijk van het begrip school en van de organisatievormen die nu binnen het onderwijs aanwezig zijn.

Gelukkig kent het boek ook een hoofdstuk over organisatie 3.0. Aan de hand van enkele citaten daaruit sta ik stil bij enkele elementen van de Schoolorganisatie 3.0.

“In de traditionele teamorganisatie zijn de te behalen doelen doorgaans helder omschreven, evenals de weg ernaar toe, zoals de taakverdeling en verantwoordelijkheid. Een waardenetwerk kenmerkt zich vooral door gedeelde uitgangspunten en een samen te ontdekken creatiepad in een context van collectieve verantwoordelijkheid.”
Dus moeten scholen afscheid nemen van het oude teamdenken. In plaats van over resultaatverantwoordelijke teams spreken wij op school steeds meer over resultaatverantwoordleijk gedrag. Dat valt niet met een structuuringreep te regelen. Het vraagt een cultuur die de ontwikkeling van dit gedrag stimuleert.

Daarnaast maakt dit citaat duidelijk dat het einde van het blauwdrukdenken nabij is (of zou moeten zijn). Wie meemaakt hoe scholen worstelen met de druk van het gestandaardiseerde inspectiedenken, de afvinkmentaliteit van ranglijstjes die kwaliteit beogen te presenteren, de administratieve oplossingen die gezocht worden om voldoendes te scoren, kan niet anders dan onderschrijven dat dit een heilloze weg is.
Wij nemen jongeren in onze school op die overal weggestuurd zijn. En we krijgen problemen als we hen geen diploma laten halen. Zowel die jongeren als wij hebben, in elk geval in veel gevallen, wel iets anders aan ons hoofd. Het gaat wat mij betreft om de vraag of het ons lukt deze jongens en meiden weer te motiveren om voor en met zichzelf aan de slag te gaan. Lukt het ons om bij hen weer een drive te ontwikkelen die zorgt dat zij de WereldMensen worden waar Society 3.0 behoefte aan heeft?

Maar het vraagt WereldBurgers om WereldBurgers te ontwikkelen. Dus we zullen naar onszelf moeten kijken: bestuur, management, docenten en andere medewerkers van scholen moeten zichzelf en elkaar opnieuw uitvinden. Onze professionaliteit moet een groeisprong doormaken waarmee we de Schoolorganisatie 3.0 tot stand kunnen brengen en in stand kunnen houden.

“Organisatie 3.0 kent een minimale structuur; die zal de medewerker geen houvast bieden. Het houvast moet komen van de veiligheid die men ervaart om autonoom te kunnen handelen.”

Autonome professionals ontwikkelen het onderwijs van de toekomst. Dat vraagt iets van de organisatie en vooral ook van het leiderschap binnen scholen. Eerder sprak ik over de ontwikkeling van resultaatverantwoordelijk gedrag en de noodzaak van een cultuur die dat bevordert. Leiderschap binnen een school moet passen binnen die cultuur.

Daarover weer enkele citaten:
“Faciliteren van ondernemerschap; vooral mogelijk gemaakt door vertrouwen te creëren binnen en buiten de organisatie. Alleen leiderschap dat open communicatie bevordert kan mensen helpen om met vergaande empowerment om te gaan. Kruisbestuiven: contact leggen met ogenschijnlijk branchevreemde organisaties; podium bieden aan de energie van jong ondernemerschap. Dit leidt tot onverwachte maar innovatieve cocreaties, die waarde creëren voor onze verschillende stakeholders.”

Ik wens het onderwijs in Nederland veel ondernemerschap, open communicatie en kruisbestuiving toe!

Beroepsonderwijs met toekomst

Ik sprak al vaker over het actieplan MBO. Los van de inhoud, daarover gaan immers die eerdere blogs, heeft het actieplan in elk geval tot gevolg dat er in en rond de sector van het MBO weer eens stevige gesprekken gevoerd worden over de toekomst van dit onderwijs. Een van de “dreigementen” die daarbij aan de orde zijn, klinkt ongeveer als “wanneer het MBO het niet beter gaat doen, zullen de bedrijven hun eigen bedrijfsscholen weer oprichten”. In deze redenering zijn onderwijs en bedrijfsleven tot elkaars schaduw veroordeeld. Treedt de een wat meer in het licht, dan gaat dat ten koste van de ander.
Daarmee ontstaat volgens mij geen duurzame verbintenis tussen deze twee die kwaliteit garandeert voor de toekomst van het beroepsonderwijs. En daarmee stellen we de toekomst van jongeren, nu en straks, ter discussie. Daar treffen beide partijen elkaar immers. Een goede toekomst voor jonge generaties is voorwaarde voor een duurzame toekomst van de samenleving. Daarbij is de rol van jongeren als werknemer van belang, maar niet het enige dat telt. Het MBO bereidt jongeren voor op een wereld waarin arbeid een belangrijke plaats inneemt. Maar het leven is meer dan werken. Een vorm van welzijn en welvaart is ook van belang voor een duurzame plaats op de arbeidsmarkt.

Hoe moeten onderwijs en bedrijfsleven nou met elkaar bouwen aan beroepsonderwijs van de toekomst?
Ik las onlangs het boek “Society 3.0” van Ronald van den Hoff. Het is een boek waarin een toekomstvisie beschreven wordt, gebaseerd op een aantal ontwikkelingen die we momenteel zien gebeuren onder paraplutermen als “sociale innovatie”, “het nieuwe werken/organiseren/etc”, kennis- en netwerksamenleving, en ga zo maar door.
Het boek inspireert mij tot nadenken over het onderwerp van dit blog. Tegelijk merk ik dat ik niet ontkom aan het uiten van bedenkingen. Maar ik begin met de inspiratie!

Een paar citaten:
“We moeten werkomstandigheden aanpassen aan talenten van de mensen en niet andersom.”
“We leiden mensen op voor beroepen die over 5 jaar niet meer bestaan, we moeten opleiden voor beroepen die pas over 5 jaar ontstaan.”

En waarom blijven we maar denken en werken in twee gescheiden werelden?
“Stel het je gewoon eens even voor. (…) Ondernemers die de school gebruiken voor nadenken, presentaties, maar ook iets teruggeven. Een college, rondleidingen, stages of gewoon producten. (…) ZP’s die elkaar op school ontmoeten, er samenwerken. Die hun ervaring teruggeven en ideeen direct delen met studenten. Netwerken die spontaan ontstaan. Kunstenaars die werken en exposeren , die hun visie geven op vernieuwing! Getver wat een mogelijkheden!”

Als ik doordenk over deze zaken dan zie ik de scheiding tussen school en bedrijf verdwijnen. Niet doordat de bedrijven eigen scholen beginnen, maar doordat leren en werken in scholen en bedrijven door elkaar gaan lopen. Werken=leren en andersom. De scheiding, die haar optimum kent in be-eindiging van de schoolloopbaan met een diploma, tussen een periode van leren en een periode van werken, verdwijnt. Bedrijven opereren in scholen omdat ze daar anderen treffen die met hun nadenken over de uitdagingen die ze tegenkomen. Scholen leiden op in bedrijven, omdat daar de ervaringen opgedaan worden die ten grondslag liggen aan het leerproces. De ervaringen die motiveren tot leren, die motiveren tot werken, die uitdagen tot verdieping en discussie.

MAAR …
Ronald van den Hoff beschrijft ontwikkelingen die ik herken. Veel van zijn beschrijvingen zijn gebaseerd op het werken van de Zelfstandige Professionals die hij in zijn eigen wereld ongetwijfeld vaak ontmoet. Maar ik vraag me zo af of hij wel naar de hele wereld kijkt. Ik herken zijn keuze om de afkorting ZZP-er te vervangen door ZP-er. Geen zelfstandige zonder personeel, maar een zelfstandig professional. Alleen … gaat dat op voor allen die zich nu zzp-er noemen? Ook de metselaar die zich als een freelancer beweegt van de ene opdracht naar de andere? De accountant die van klant naar klant gaat om te adviseren en ondersteunen bij administratieve vraagstukken?
Of hebben we het hier toch erg over de wereld van innovatie, advies en creativiteit? Kortom, de mensen die we tegenkomen in de inspirerende werkomgeving die van den Hoff met Seats2meet heeft gerealiseerd.

Als we society 3.0 een inspirerend en aantrekkelijk toekomstbeeld vinden, verplichten we ons ook om na te denken over de vraag hoe dit aantrekkelijk EN bereikbaar kan zijn voor iedereen en niet alleen voor de elite op het gebied van (sociale) innovatie. Dan moeten we er in elk geval iets mee binnen het MBO, een onderwijssoort die ongeveer 60 procent van de jongeren als deelnemer kent.


Mijn laatste tweets

Archief

Categorieën