Posts Tagged 'taal en rekenen'

Als je niet alles kunt wat je wilt, …. (over onhaalbare eisen en oplossingen)

Afbeelding

Het MBO heeft in de wet een drievoudige opdracht meegekregen:

  • opleiden voor een beroep (vakopleiding)
  • toerusten voor de maatschappij (burgerschap)
  • voorbereiden op een leven lang leren (leerhouding)

Twee van de drie doelen die ik hier benoem lijken me niet exclusief voor het MBO. Het hele onderwijs zou leerlingen en studenten moeten toerusten voor actieve participatie in de maatschappij. En een leven lang leren is ook niet voorbehouden aan MBO-studenten.

Als MBO-instelling hebben we overigens nog een andere “dubbele”opdracht. Naast het toeleiden naar de arbeidsmarkt (vakopleiding) leiden we ongeveer 50% van onze niveau 4 studenten op voor een vervolgopleiding aan het HBO (vooropleiding).

Bij het combineren van al deze verschillende doelstellingen ervaar ik momenteel enkele problemen. En ik denk over een oplossing daarvoor. Dit laatste ter geruststelling. Dit blog gaat niet over een probleem, maar over een mogelijke oplossing!

Het hele onderwijs wordt momenteel gevraagd om na te denken over een aanpak die moet leiden tot een betere beheersing van de basisvakken, zoals we die momenteel zien: Nederlandse taal, rekenen (en Engels). Dat lijkt me terecht. Als onderdeel van de algemene ontwikkeling die moet leiden tot een invulling van burgerschap en tot een actieve leerhouding zijn dit onmisbare vaardigheden.

Het lijkt inmiddels ook niet meer echt ter discussie te staan dat het niveau op deze gebieden in de afgelopen jaren te zeer omlaag gegaan is. Ik accepteer dat standpunt nu, zonder dat ik echt weet of het waar is. Overigens denk ik wel dat er ook de nodige kennis en vaardigheden in de plaats gekomen is voor deze niveauverlaging.

Het terugbrengen van kennis en vaardigheden om het gewenste niveau is een kwestie van lange adem en moet op jonge leeftijd beginnen. Dat neemt niet weg dat we, om een verloren generatie te voorkomen, breed in moeten zetten om “te redden wat er te redden valt”.

Het is dan ook terecht dat het MBO de opdracht krijgt om fors in te zetten op deze vakken. De vraag is echter of het reëel is om de gevraagde resultaten daadwerkelijk te verwachten. Onlangs hoorde ik weer dat 60% van de instromende MBO-studenten bij binnenkomst een rekenniveau bleek te hebben dat onder het eindniveau basisschool ligt. Hoe verwacht men dat dit vervolgens in 2-4 jaar hersteld kan worden?

De inspanningen van primair en voortgezet onderwijs leiden binnen enkele jaren hopelijk tot een verhoging van het beginniveau in het MBO. Maar de vraag is nu wat we in de tussenperiode doen.

Nogmaals: op de eerste plaats werken we ook in het MBO met man en macht aan een verhoging van het niveau op de drie genoemde gebieden. Docenten worden daartoe geprofessionaliseerd en in het rooster wordt er tijd voor vrijgemaakt. Wat we verder ook doen om zaken aan te passen en/of op te lossen … deze inspanning moet blijvend geleverd worden!

De exameneisen zoals die nu echter voor het MBO geformuleerd zijn, lijken mij, ondanks alle inspanningen, onhaalbaar. Als we niets doen, betekent dat de komende jaren een forse verhoging van de ongediplomeerde uitstroom of een forse verlaging van het uitstroomniveau.

Dat betekent een forse aderlating op het gebied van die andere doelstelling van het MBO: het bieden van een vakopleiding. Het valt niet te ontkennen dat beheersing van (alledrie) deze basisvaardigheden niet voor alle MBO-studenten even relevant is, als je kijkt wat ze nodig hebben voor hun toekomstig beroep. Ook werkgevers bevestigen dit. ZIj pleiten steeds weer voor meer aandacht in de opleiding voor de vakvaardigheden. Dit mag van hen best ten koste van Nederlands, rekenen en Engels gaan. Uiteraard moeten we hier wel onderscheid maken met beroepen waarvoor deze vakken (ook) tot de beroepsvaardigheden horen.

Voor degenen die doorstromen naar het HBO is dat natuurlijk heel anders. Daar zien we dat een goede beheersing van deze vakken van groot belang is als het gaat om de kans op succes. Het loslaten van de gestelde eisen leidt wellicht direct tot een verdere verlaging van de succeskansen van MBO-studenten op het HBO.

Wat te doen?

Zoals gezegd hoop ik dat we hier met een tijdelijk probleem te maken hebben. De structurele aandacht voor deze vakken vanaf jonge leeftijd in combinatie met de eisen die gesteld worden in het kader van diplomering zouden binnen een aantal jaren tot een niveauverhoging moeten leiden.

In de tussenliggende periode pleit ik voor een dubbel systeem van diplomering in het MBO. Dat betekent dat voor opleidingen twee soorten diploma’s uitgereikt gaan worden: diploma’s met en zonder doorstroomrecht.

Kort gezegd: wie door wil studeren op een hoger MBO-niveau of een HBO-instelling moet op de gebieden Nederlands, rekenen en Engels voldoen aan de exameneisen zoals deze momenteel gesteld zijn. Wie daar niet aan kan voldoen, maar wel beschikt over alle kennis, vaardigheden en overige eisen die de arbeidsmarkt stelt, kan een diploma ontvangen zónder doorstroomrecht.

Voor de korte termijn voorkomen we daarmee een aantal problemen:

  • een tekort aan werknemers doordat te weinig MBO-studenten aan de diploma-eisen kunnen voldoen, terwijl zij wel in staat zijn om het desbetreffende beroep adequaat uit te oefenen
  • een verlaging van de motivatie van studenten, omdat zij het behalen van een diploma ervaren als een hopeloze missie, want er worden onhaalbare eisen gesteld op terreinen die voor uitoefening van het gewenste beroep niet noodzakelijk zijn
  • een verhoging van het succes van MBO-studenten op het HBO omdat hun instroomniveau beter aansluit bij eisen en verwachtingen van die sector

Mijn laatste tweets

Archief

Categorieën